Gợi ý trả lời thực hành về hàm ý

Hướng dẫn giải

 Câu 1. Đọc đoạn trích (1) và phân tích theo các câu hỏi 

a) Nếu căn cứ vào lời đáp của A Phủ đối với câu hỏi của Pá Tra thì:

(1) Lời đáp đó thiếu thông tin gì cần thiết đối với yêu cầu của câu hỏi?

(2) Lời đáp đó thừa thông tin gì cần thiết đối với yêu cầu của câu hỏi?

(3) Cách trả lời của A Phủ có hàm ý gì và thể hiện sự khôn khéo như thế nào?

b)Từ sự phân tích trên ,hãy nhớ lại kiến thức đã học ở Trung học cơ sở :Thế nào là hàm ý?Căn cứ vào phương châm hội thoại đã được học ở Trung học cơ sở ,thì ở đoạn trích trên ,A Phủ đã chủ ý vi phạm phương châm về lượng (lượng tin) khi giao tiếp như thế nào?

    a) Nếu căn cứ vào lời đáp của A Phủ đối với câu hỏi của Pá Tra thì

     1,Đối với yêu cầu của câu hỏi, lời đáp đó thiếu thông tin về số lượng bò bị mất.

     2,Lời đáp đó so với yêu cầu của câu hỏi thì thừa thông tin về việc “lấy súng đi bắn con hổ”.

    3,Cách trả lời của A Phủ có hàm ý công nhận bò bị mất, bị hổ ăn thịt, công nhận mình có lỗi nhưng A Phủ khôn khéo lồng vào đó ý định lấy công chuộc tội, hơn thế nữa còn hé mở hi vọng con hổ lớn có giá trị nhiều hơn nhiều con bò bị mất.

    b)Khái niệm: Hàm ý là những nội dung, ý nghĩ mà người nói không nói ra trực tiếp bằng từ ngữ, tuy vẫn có ý định truyền báo đến người nghe, còn người nghe phải dựa vào nghĩa tường minh của câu và tình huống giao tiếp để suy ra thì mới hiểu đúng, hiểu hết ý của người nói.

   Trong đoạn trích trên, A Phủ đã vi phạm phương châm về lượng (lượng tin) trong giao tiếp: A Phủ đã đưa thêm những thông tin không được người hỏi yêu cầu. Chính sự vi phạm này đã làm xuất hiện hàm ý (xin tha tội và cho được lập công chuộc tội).

  Câu 2. Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi dưới đây

a,Câu nói của bá Kiến :Tôi không phải là cái kho" có hàm ý gì?Cách nói như thế có đảm bảo phương châm cách thức (cần nói rõ ràng mạch lạc)không?

b,Ở lượt lời thứ nhất và thứ hai của bá Kiến có những câu dạng câu hỏi. Những câu đó thực hiện hành động nói gì ? Chúng có hàm ý như thế nào?

c) Ở lượt lời thứ nhất và thứ hai của mình. Chi Phèo đều không nói hết ý. Phần hàm ý còn lại được tường minh hóa (được nói rõ)ở lượt lời nào ? Cách nói ở hai lượt lời của Chí Phèo không không đảm bảo phương châm về lượng và phương châm cách thức như thế nào ?

 

  a,,Câu nói của bá Kiến "Tôi không phải là cái kho” có hàm ý là tôi không có nhiều tiền để lúc nào cũng có thể cho người khác (cho Chí Phèo). Thông qua biểu tượng “cái kho” biểu tượng của người nhiều tiền lắm của. Cách nói trên vi phạm phương châm cách thức: không nói rõ ràng, mạch lạc mà thông qua hình ảnh, biểu tượng cái kho để ám chỉ đến tiền của.

   b,Ở lượt lời thứ nhất và thứ hai của bá Kiến có những câu dạng câu hỏi. Những câu đó không nhằm mục đích hỏi, hành động hỏi mà nhằm:

   - Hô gọi, hướng lời nói đến người nghe;

   - Thúc giục Chí Phèo tự làm mà ăn chứ không thể luôn đến xin tiền

Đây cũng là dùng hành động nói gián tiếp, tạo hàm ý.

   c,Ở lượt lời thứ nhất và thứ hai của mình Chí Phèo đều không nói hết ý. Phần hàm ý còn lại được nói rõ ở lượt lời thứ ba của y (Tao muốn làm người lương thiện).

          Như vậy, cách nói ở hai lượt đầu không đảm bảo phương châm về lượng  và cả phương châm cách thức

 Câu 3. Đọc truyện cười sau và trả lời các câu hỏi nêu ở dưới 

a,Lượt lời thứ nhất của bà đồ có hình thức câu hỏi thực chất là thực hiện hành động nói gì (ngăn cản ,khuyên ,đề nghị,khen,...)?Ở lượt lời đó ,bà đồ tỏ ý "khen tài văn chương "của ông đồ hay thực chất đánh giá như thế nào về văn chương của ông ?

b,Vì sao bà đồ không nói thẳng ý mình má chọn cách nói như trong truyện ?

 

   a) Lượt lời thứ nhất của bà đồ có hình thức câu hỏi nhưng thực chất là thực hiện hành động khuyên khá thực dụng. Bà khuyên ông đồ nên viết bằng giấy khổ to. Qua lượt lời thứ hai của bà đồ thì ta hiểu thực chất, ở lượt lời thứ nhất, bà có hàm ý không tin tưởng hoàn toàn vào tài văn chương của ông, ông viết có thể không dùng được phải loại bỏ vì văn kim, chứ không phải như điều đấc ý của ông đồ là ý văn dồi dào.

   b) Bà đồ không nói thẳng ý mình mà chọn cách nói hàm ý như trong truyện vì bà còn nể trọng ông đồ, muốn giữ thể diện ông và cũng muốn không chịu trách nhiệm về hàm ý của câu nói.

  Câu 4. Qua những phần trên, anh chị hãy xác định: để nói một câu có hàm ý, người ta thường dùng những cách thức nói như thế nào? Chọn phương án trả lời thích hợp

   Qua các bài tập trên có thể xác định:

   Để nói một câu có hàm ý, tùy ngữ cảnh mà người ta sử dụng một hay hai phối hợp một vài cách thức với nhau (chọn câu trả lời D).

 

 

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Soạn bài Thuốc

1. Ý NGHĨA CỦA HÌNH TƯỢNG CHIẾC BÁNH BAO TẨM MÁU NGƯỜI MANG Ý NGHĨA GÌ?        Nghĩa thực: là một phương thuốc chữa bệnh => độc hại, gợi liên tưởng đến việc người ăn thịt người.        Hình tượng chiếc bánh bao tẩm máu người để chữa bệnh lao có ý nghĩa tượng trưng cho tình trạng mê muội lạc hậu của

Thực hành về hàm ý (tiếp theo)

CÂU 1:ĐỌC ĐOẠN TRÍCH SAU VÀ TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI NÊU Ở DƯỚI  A,LỜI BÁC PHÔ GÁI THỰC HIỆN HÀNH ĐỘNG VAN XIN ,CẦU KHẤN ,ÔNG LÍ ĐÃ ĐÁP LẠI BẰNG HÀNH ĐỘNG NÓI NHƯ THẾ NÀO ? B,LỜI ĐÁP CỦA ÔNG LÍ CÓ HÀM Ý GÌ ?      a Lời bác Phô gái thực hiện hành động van xin, cầu khẩn, ông lí đã đáp lại bằng hành động nó

Soạn bài Một người Hà Nội

CÂU 1. NHÂN VẬT TRUNG TÂM CỦA TRUYỆN LÀ CÔ HIỀN. NHẬN XÉT VỀ TÍNH CÁCH CÔ HIỀN, ĐẶC BIỆT LÀ SUY NGHĨ, CÁCH ỨNG XỬ CỦA CÔ TRONG TỪNG THỜI ĐOẠN CỦA ĐẤT NƯỚC. VÌ SAO TÁC GIẢ LẠI CHO CÔ HIỀN LÀ MỘT HẠT BỤI VÀNG CỦA HÀ NỘI?     Nhân vật trung tâm của truyện là cô Hiền, một người “thuần túy Hà Nội’, một n

Soạn bài Mùa lá rụng trong vườn

CÂU 1. NHÂN VẬT CHỊ HOÀI TRONG TÁC PHẨM ĐỂ LẠI CHO ANH CHỊ CÓ ẤN TƯỢNG GÌ? VÌ SAO MỌI NGƯỜI TRONG GIA ĐÌNH, VỚI NHỮNG TÍNH CÁCH KHÁC NHAU, NHƯNG TẤT CẢ ĐỀU YÊU QUÝ CHỊ HOÀI?       Chị Hoài là người có một tấm lòng nhân hậu đáng quý. Tuy anh cả Trương chồng chị hi sinh đã lâu, chị đã có một gia đình

Soạn bài chiếc thuyền ngoài xa

CÂU 1. PHÁT HIỆN THỨ NHẤT CỦA NGƯỜI NGHỆ SĨ NHIẾP ẢNH LÀ GÌ? ANH ĐÃ CẢM NHẬN NHƯ THẾ NÀO VỀ VẺ ĐẸP CỦA CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA TRÊN BIỂN SỚM MỜ SƯƠNG?      Phát hiện thứ nhất của nhân vật nghệ sĩ nhiếp ảnh đầy thơ mộng.Sau mấy buổi sáng “phục kích”, gần một tuần lễ suy nghĩ, tìm kiếm Phùng đã phát hiệ

Soạn bài những đứa con trong gia đình

CÂU 1. ĐOẠN TRÍCH ĐƯỢC TRẦN THUẬT CHỦ YẾU TỪ ĐIỂM NHÌN CỦA NHÂN VẬT NÀO? CÁCH TRẦN THUẬT NÀY CÓ TÁC DỤNG NHƯ THẾ NÀO ĐỐI VỚI KẾT CẤU TRUYỆN VÀ VIỆC KHẮC HỌA TÍNH CÁCH NHÂN VẬT?       Chuyện được thuật lại chủ yếu qua dòng hồi tưởng của nhân vật Việt. Lối thuật chuyện qua dòng hồi tưởng và cảm nghĩ c

Soạn bài rừng xà nu

1. ANH CHỊ CẢM NHẬN ĐƯỢC Ý NGHĨA GÌ CỦA TRUYỆN NGẮN QUA: A. NHAN ĐỀ TÁC PHẨM B. ĐOẠN MIÊU TẢ CÁNH RỪNG XÀ NU DƯỚI TẦM ĐẠI BÁC C. HÌNH ẢNH NHỮNG NGỌN ĐỒI, CÁNH RỪNG TRẢI XA HÚT TẦM MẮT, CHẠY TÍT TẮP ĐẾN TẬN CHÂN TRỜI LUÔN TRỞ ĐI TRỞ LẠI TRONG TÁC PHẨM a,Đặt tên cho tác phẩm là Rừng xà nu, tác giả muố

Soạn bài Vợ nhặt

1. DỰA VÀO MẠCH TRUYỆN, CÓ THỂ CHIA TÁC PHẨM THÀNH MẤY ĐOẠN? Ý CHÍNH CỦA MỖI ĐOẠN? MẠCH TRUYỆN ĐÃ ĐƯỢC DẪN DẮT NHƯ THẾ NÀO?   Dựa vào mạch chuyện có thể chia tác phẩm thành 4 đoạn:    Đoạn 1:Từ đầu đến hắn cũng chỉ là tầm phơ tầm phào có hai bận ấy thế mà thành vợ thành chồng  .     Chàng trai đưa v