Soạn bài ngữ cảnh - Soạn văn lớp 11

Hướng dẫn giải

LUYỆN TẬP

• Bài tập 1:

"Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" được tác giả sáng tác để đọc trong buổi truy điệu các nghĩa sĩ đã hi sinh trong trận tập kích đồn Tây đêm rằm tháng 11 năm Tân Dậu. Lúc này thực dân Pháp sau khi chiếm được thành Gia Định đã mở rộng đánh chiếm các vùng lân cận như Tân An, Cần Giuộc, Gò Công...

"Tiếng phong hạc" là điển tích xưa thể hiện nỗi hồi hộp, lo sợ, thậm chí hoảng loạn trước sự tiến công của kẻ thù. Quân Pháp hung bạo, vũ khí của chúng hiện đại tối tân. Đại đồn Chí Hòa bị vỡ và quân lính triều đình cũng e sợ. Người nông dân nghèo khổ này cũng thế, đâu thể khác hơn. Họ chỉ biết “phập phồng” “trông tin quan như trời hạn trông mưa”. Là con dân, họ chỉ còn biết trông chờ vào vua quan bậc phụ mẫu của mình. Thế đấy vừa phập phồng vừa trông đợi không chỉ đôi ngày ba bữa mà đến những nửa tháng vời vợi mỏi mòn...

Và tất nhiên không thể nào khác được, người nông dân căm thù bọn cướp nước. Lòng căm thù này mang đậm tính quá trình. Lúc đầu, họ chỉ ghét chúng là loài dị tộc tanh hôi mùi tinh chiên vấy vá. Nhà thơ đã cụ thể hóa cái ghét ấy bằng hình ảnh so sánh “ghét thói mọi như nhà nông ghét cỏ” thật hợp với tâm lí nông dân. Dẫu sao cái ghét ấy cũng còn có mức độ. Nhưng rồi do “bữa bữa”, “ngày ngày”, kẻ thù cứ hiện ra ngang nhiên như gai đâm vào mắt với “bòng bong che”, “ống khói chạy”. Vốn căm ghét bọn chúng nên người nông dân chỉ thấy ra một màu nhức nhối, gay gắt “trắng lốp”, “đen sì”. Và trạng thái của sự căm ghét đến đây cũng đã chuyển sang căm thù mãnh liệt “muốn tới ăn gan”, “muốn ra cắn cổ”...

Bài tập 2 : 

Hiện thực được nói tới trong Hai câu thơ chính là tâm trạng bẽ bàng của người vợ cô đơn chờ mong chồng, mà chồng không đến. Tình huống giao tiếp cụ thể là đêm khuya , tiếng trống canh dồn dập mà người phụ nữ vẫn cô đơn .

Bài tập 3 : 
Hình ảnh bà Tú được nhà thơ tập trung thể hiện trong bốn câu thơ đầu bài "Thương vợ" :

                   Quanh năm buôn bán ở mom sông,

                   Nuôi đủ năm con với một chồng.

                   Lặn lội thân cò khi quãng vắng,

                   Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Quanh năm là trọn, cả năm không trừ ngày nào “quanh năm” là không chỉ một năm mà còn hết năm này qua năm khác, cứ thế, cứ thế... vất vả. Mom sông là nơi cheo leo chênh vênh. Cách tính thời gian của sự vất vả, cách nói về hoàn cảnh làm ăn cùng cách nói về việc bà Tú nuôi chồng và nuôi con đã giới thiệu hình ảnh người phụ nữ vất vả đảm đang. Đó là hai câu đề. Còn hai câu trực tiếp đó gợi lên cái cảnh làm ăn tần tảo tội nghiệp hằng ngày của bà Tú. Ca dao nói con cò lặn lội. Tú Xương viết Lặn lội thân cò. Tú Xương viết Lặn lội thân cò. Lối đảo ngữ cùng với việc đổi con thành thân càng xoáy sâu vào sự cực khổ, tảo tần vừa có tính khái quát cao vừa đầy thương cảm. Nếu câu thực dầu nói về sự gian lao thì câu thực sau đề cập cái vật lộn  “Eo sèo mặt nước buổi đò đông” cho thấy cảnh chen chúc đẩy xô của đám tiểu thương như bà Tú trên những chuyến đò ngang qua sông chật chội, bấp bênh, chơi vơi, nguy hiểm...

Bài tập 4 :

Trong bài Vịnh khoa thi Hương của Tú Xương :

— Hai câu: "Nhà nước... trường Hà" chi phối nội dung là bối cảnh giao tiếp
— Hai câu: "Lọng cắm rợp trời... mụ đầm ra" chi phối nội dung là đối chọi tương phản của hiện thực được nói tới .


• Bài tập 5 :

Trên đường đi, hai người không quen biết gặp nhau, một người hỏi : “Thưa bác, bác có đồng hồ không ạ?”. Trong ngữ cảnh đó, câu hỏi được hiểu là người đó muốn hỏi người kia mấy giờ rồi. Hỏi nhằm mục đích lịch sự. Nếu hỏi thẳng mấy giờ người kia không có đồng hồ thì dễ gây sự khó chịu hơn.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng

CÂU 1: A. TRONG CÂU THƠ LÁ VÀNG TRƯỚC GIÓ KHẼ ĐƯA VÈO, TỪ LÁ  ĐƯỢC DÙNG THEO NGHĨA GỐC HAY NGHĨA CHUYỂN? HÃY XÁC ĐỊNH NGHĨA ĐÓ. B. TRONG TIẾNG VIỆT, TỪ LÁ CÒN ĐƯỢC DÙNG THEO NHIỀU NGHĨA KHÁC TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP SAU: LÁ GAN, LÁ PHỔI,... HÃY XÁC ĐỊNH NGHĨA CỦA TỪ LÁ TRONG MỖI TRƯỜNG HỢP KỂ TRÊN, CH

Soạn bài Phong cách ngôn ngữ báo chí - Soạn văn lớp 11

LUYỆN TẬP Bài tập 1 Học sinh tự đọc một tờ báo và xác định những thể loại vàn bản báo chí trên tờ báo đó bản tin, phóng sự, tiểu phẩm, thư bạn dọc, phỏng vấn, quảng cáo, trao đổi ý kiến.... Bài tập 2 : Phân biệt hai thể loại báo chí: bản tin và phóng sự. Phóng sự báo chí thực chất cũng là bản tin, n

Soạn bài Luyện tập vận dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích và so sánh - Soạn văn lớp 11

1. CHO ĐOẠN VĂN:    Chớ tự kiêu tự đại. Tự kiêu tự đại là khờ dại. Vì mình hay, còn nhiều người khác hay hơn mình. Mình giỏi, còn nhiều người giói hơn mình. Tự kiêu tự đại tức là thoái bộ. Sông to, biển rộng thì bao nhiêu nước cũng chứa được, vì độ lượng của nó rộng và sâu. Cái chén nhỏ, cái đĩa cạn

Soạn bài Luyện tập thao tác so sánh - Soạn văn lớp 11

1.    Tình cảm khi về thăm quê trong hai bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê của Hạ Tri Chương và Trở lại An Nhơn của Chế Lan Viên. Hai bài thơ cùng thể hiện tâm trạng xa lạ, cô đơn trên chính quê hương mình. Cả hai tác giả đều nói về tâm trạng nhưng không dùng một tính từ buồn, tiếc nhớ th

Soạn bài Viết bài làm văn số 3 : Nghị luận văn học - Soạn văn lớp 11

ĐỀ SỐ 1: So sánh tài sắc của Thuý Vân và Thuý Kiều được thể hiện qua đoạn trích. 1. Mở bài: Giới thiệu đoạn trích Khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật Khái quát nội dung đoạn trích 2. Thân bài: Giới thiệu hai chị em => đều đẹp: “tố nga”, “mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười” Phân tích vẻ đ

thực hành về thành ngữ, điển cố

CÂU 1. TÌM THÀNH NGỮ TRONG ĐOẠN THƠ SAU, PHÂN BIỆT VỚI TỪ NGỮ THÔNG THƯỜNG VỀ CẤU TẠO VÀ ĐẶC ĐIỂM Ý NGHĨA.  Một duyên hai nợ: Hàm ý nói lên sự vất vả của bà Tú khi phải một mình đảm đương tất cả công việc gia đình để nuôi cả chồng và con.  Năm nắng mười mưa: Chỉ sự vất vả, cực nhọc khi phải làm việc

Luyện tập thao tác lập luận phân tích

CÂU 1. TỰ TI VÀ TỰ PHỤ LÀ HAI THÁI ĐỘ TRÁI NGƯỢC NHAU NHƯNG ĐỀU ẢNH HƯỞNG KHÔNG TỐT ĐẾN KẾT QUẢ HỌC TẬP VÀ CÔNG TÁC. LẬP LUẬN PHÂN TÍCH NHỮNG BIỂU HIỆN VÀ TÁC HẠI CỦA HAI CĂN BỆNH NÓI TRÊN. a  Những biểu hiện và tác hại của thái độ tự ti: Giải thích khái niệm: Tự ti là tự đánh giá thấp mình nên thi

Soạn bài Kiểm tra tổng hợp cuối học kì I - Soạn văn lớp 11

I. PHẦN TRẮC NGHIỆM Câu 1 2 3 4 5 6 Đáp án D C C D C D Câu 7 8 9 10 11 12 Đáp án D D D A A D II. PHẦN TỰ LUẬN  1. Tìm hiếu kĩ để bài đế xác định rõ :    Đề bài yêu cầu phái trình bày ý kiến của bản thân về sự vật, hiện tượng, vấn đề hoặc về tác phẩm đoạn trích nào?     Những ý kiến đó cần đạt những