Soạn bài Thực hành về lựa chọn trật tự các bộ phận trong câu ghép - Soạn văn lớp 11

Hướng dẫn giải

I. TRẬT TỰ TRONG CÂU ĐƠN

1. a. Nếu sắp xếp theo trật tự Mđó là một con dao rất sắc, nhưng nhỏ” thì bản thân câu đó không sai vê ngữ pháp, và nội dung ý nghĩa, vì rât sắc và nhỏ là các thành phân Đẳng lập, đồng chức: cùng làm định ngữ cho danh từ con dao. Nhưng đặt vào đoạn văn thì trật tự sáp xếp của nhà văn không phù hợp với mục đích của hành động nói: mục đích đe dọa, uy hiếp đối phương.

  • Cách sắp xêp trật tự như tác giả Nam Cao là nhằm mục đích dỒn trọng tâm thông báo vào cụm từ rât sắc, phù hợp với mục đích đe dọa, uy hiêp bá Kiên của Chí Phèo. Nêu đặt từ nhỏ ở cuối câu thì trong tình huống giao tiêp này, nó không thể là trọng tâm thông báo của câu, không thể phù hợp vớị mục đích uy hiếp và đe dọa đối phương.
  • Trong tình huống khác, ngữ cảnh khác, thì sự sắp xếp ngược lại lại phù hợp. Trong ngữ cảnh (c), người nói nhằm thực hiện hành động và mục đích chế nhạo, phủ định tác dụng của con dao (con dao tuy có sắc nhưng nhỏ thì không thể chặt được cành cây to). Lúc đó lại , cần đặt tính từ nhỏ ở sau,  cuối câu.

2.  Trong hai cách viết đó, rõ ràng cách viết (a) là phù hợp. Trong cách viết (a), cụm từ rất thông minh là trọng tâm thông báo, là luận cứ quan trọng nhất để dẫn tới kết luận ở câu sau: “Thầy giáo đã đưa bạn ấy vào đội tuyển học sinh giỏi”. Viết như câu (b) không phù hợp với lập luận, không làm nổi bật trọng tâm thông báo là rất thông minh. Trong trường hợp (a), hai câu diễn đạt một lập luận, câu đầu nêu luận cứ, câu sau là kết luận. Trong câu đầu có hai luận cứ, rât thông minh là luận cứ có hiệu lực mạnh, mang trọng tâm thông báo. Vì vậy nó cần đặt sau.

3.  Ba đoạn văn đều có những bộ phận câu biểu hiện thời gian ( trạng ngữ chỉ thời gian). Nếu từng càu dừng riêng ngoài văn bản thì các bộ phận đó đều có những khả năng như nhau: đều có thể dặt ở đầu câu hay cuốì câu. Nhưng mỗi câu đều được dùng trong một ngữ cảnh nhất định, cho nén sự sốp xếp các bộ phận trong côu pha nàí vào từng ngữ cảnh, từng văn bản để phù hợp với nhiệm vụ thông báo trong từng ngữ cảnh.

a)  Trong đoạn vftn này, cồu dầu là cáu mỏ đầu cho lời kể kiện (việc bát Mị). Cho nén trước tiên nêu hoàn cảnh thời gian (Một đèm khuya), sau đó lần lượt kể các chi tiết diễn biến sự kiện. Trật tự như thế là phù hợp. Còn ở câu tiếp theo phần " Sáng hôm sau'’ cầ dật ở đầu câu để tiếp nối thời gian, để tạo sự Iiên kết với những câu đi trước. Nó không thể  cuối câu hay giữa như thế câu văn sẽ mất sự liên kết với các sự kiện không liền mạch.

b)   Câu vàn bắt đầu bằng bộ phận nêu chủ thể hành động (Một a đi thả ông lươn), còn phần biểu hiện thời gian (một buổi sáng tinh sương) lại đặt ờ giữa câu. Điều đó cũng do sự liên kết ý với những câu đi trước đòi hỏi. Trước đó, các câu văn đang tập trung vào vấn đề: ai biết người nào đẻ ra Chí Phèo? Cho nên cần nối tiếp đề tài đó bằng việc nêu người hành động (chứ không phải thời gian hành động) lên dầu câu. Nghĩa là sự sắp xếp trật tự (người hành dộng thời gian) ở trường hợp này là đế phục vụ cho sự liên kết ý dảm bảo mạch kể chuyện của các câu.

c)   Trong trường hợp này, bộ phận “đã mấy năm” đặt  cuối câu, chứ không thể đặt ở đầu câu hay giữa câu. Điều đó do nhiệm vụ thông báo của nó quyết định: nó biểu hiện phần tin mới, phần trọng tâm thông báo. về mặt ngữ pháp, nó không phải là thành phần chính của câu, mà thành phần chính là “Cô Mị về làm dâu nhà Pá Tra” (C-V). nhưng các thành phần chính trong trường hợp này chỉ một hình thức khác của việc lặp lại một thông tin đã biết ( cô Mị là vợ A Sử, con trai thống lí), nghĩa là một tin cũ. Điều quan trọng ỏ câu này là thời gian về làm dâu. Vì thế tuy là thành phần thứ yếu về ngữ pháp nhưng lại quan trọng về mặt thông báo nên nó cần dặt ở cuối câu vị trí thường dành cho phần tin mới, tin quan trọng.

II. TRẬT TỤ TRONG CÂU GHÉP

• Bài tập 1

a)    Vế chỉ nguyên nhân trong câu ghép này (vế in đậm) cần đặt sau vế chính (Hắn lại nao nao buồn) cần đặt trước để tiếp tục nói về “hắn”, mặt khác, vế in đậm lại tiếp tục được khai triển ý ở những câu đi sau: cụ thể hóa cho “một cái gì đó rất xa xôi" . Nghĩa là vế chính đặt trước đổ liên kết dè dàng với những câu đi trước, còn vế phụ đặt sau để liên kết dễ dàng với những câu đi sau.

b. Vế chí sự nhượng bộ (tuy ). và vế chi giả thiết (nếu..) đặt sau. Đó dều là các vế phụ xét vế cấu tạo ngữ pháp, nhưng ở những trường hợp này được dật sau để bổ sung một thông tin can thiết.

.* Bài tập 2  Chọn câu c.

Trong những năm gần dây, các phương pháp đọc nhanh được phổ biến khá rộng nhưng nó không phải là điều mới lạ. Trong các thời kì khác nhau trước đây, các nhà chính trị, các nhà văn lỗi lạc dã phát triển nó và họàn toàn nám vững nó. Ví dụ: Na-pô-lê-ông đọc tốc độ 2.000 từ trong một phút, Ban-dắc đọc tốc độ 4.000 từ trong một phút, Mác-xim Go-rơ-ki dọc mỗi trang sách chỉ mất vài giây.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Soạn bài Bản tin - Soạn văn lớp 11

1. LỰA CHỌN NHỮNG SỰ KIỆN CÓ THỂ VIẾT BẢN TIN. a Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh của tỉnh thành phố vừa kết thúc thắng lợi. b Toàn trường đang sôi nổi khẩn trương chuẩn bị cho Hội khoẻ Phù Đổng. c Gia đình một bạn trong lớp vừa ăn mừng nhà mới. d Đoàn Thanh niên Cộng sản Hổ Chí

Soạn bài Cha con nghĩa nặng - Soạn văn lớp 11

1. ĐỌC KĨ ĐOẠN TRÍCH, GẮN PHẦN TÓM TẮT TRUYỆN Ở TRÊN VỚI DIỄN BIẾN SỰ VIỆC TRONG ĐOẠN TRÍCH THÀNH MỘT MẠCH TRUYỆN XUYÊN SUỐT.   Câu chuyện kể về cha con của Trần Văn Sửu một người cha nặng ân tình với con, ông đã lẻn về thăm con những rồi sợ liên lụy tới con lên đã định nhảy sông tự tử, sự đợi chờ d

Soạn bài Vi hành - Soạn văn lớp 11

1. MÂU THUẪN TRÀO PHÚNG CƠ BẢN CỦA TRUYỆN NGẮN VI HÀNH Mâu thuẫn trào phúng: đó là sự nhầm lẫn giữa bản chất bên trong và hình thức bên ngoài, giữa bản chất bù nhìn sa đọa và bản chất việc làm của chính quyền thực dân khi đưa Khải Định sang thăm Pháp. 2. MỘT TRONG NHỮNG VẤN ĐỀ THEN CHỐT CỦA NGHỆ TH

Soạn bài Tinh thần thể dục - Soạn văn lớp 11

1. BỐ CỤC VÀ CÁCH DỰNG TRUYỆN CỦA NGUYỄN CÔNG HOAN TRONG TRUYỆN NGẮN TRÀO PHÚNG NÀY CÓ GÌ ĐẶC BIỆT? TRẢ LỜI: A.  Có thể chia truyện ngắn làm ba đoạn: Đoạn 1 từ đầu đến...“Nay sức, Lê Thăng”: Giới thiệu lệnh của trên qua trát quan về làng. Đoạn 2 tiếp đó đến... “Vâng”: Những người bị bắt đi xem đá

Soạn bài Chí Phèo ( Phần 2 ) : Tác phẩm - Soạn văn lớp 11

1. CÁCH VÀO TRUYỆN CỦA NAM CAO ĐỘC ĐÁO NHƯ THẾ NÀO? HÃY NÊU Ý NGHĨA TIẾNG CHỬI CỦA NHÂN VẬT CHÍ PHÈO TRONG ĐOẠN VĂN MỞ ĐẦU THIÊN TRUYỆN. TRẢ LỜI:  Nam Cao mở đầu truyện bằng một tình huống độc đáo, ấn tượng: Chí Phèo vừa đi vừa chửi, nhưng điều lạ lùng là không có người chửi lại hắn và cũng không có

Soạn bài Phong cách ngôn ngữ báo chí ( tiếp ) - Soạn văn lớp 11

1. PHÂN TÍCH NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA NGÔN NGỮ BÁO CHÍ THỂ HIỆN TRONG BẢN TIN SAU.    Ngày 32, tỉnh An Giang long trọng làm lễ đón nhận quyết định của Bộ Văn hoá Thông tin công nhận di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia ô Tà Sóc thuộc xã Lương Phi, huyện Tri Tôn. Đây là di tích cấp quốc gia thứ

Soạn bài Chí Phèo ( Phần 1 ) : Tác giả Nam Cao - Soạn văn lớp 11

1. TIỂU SỬ VÀ CON NGƯỜI NHÀ VĂN NAM CAO CÓ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM GÌ GIÚP TA THÊM HIỂU VỀ SỰ NGHIỆP VĂN HỌC CỦA ÔNG? a Tiểu sử Nam Cao:    Nam Cao, tên khai sinh là Trần Hữu Tri, quê ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lí Nhân nay là xã Hoà Hậu, huyện Lí Nhân, tỉnh Hà Nam. Làng này xuất hiện

Soạn bài Một số thể loại văn học : Thơ , truyện - Soạn văn lớp 11

1. Loại và thể trong văn học được xác định như thế nào?       Hình thức tổ chức tác phẩm văn học được xác định trong loại và thể       Loại là phương thức tốn tại chung.       Thể là sự hiện thực hóa của loại. Người ta thường chia tác phẩm văn học thành 3 loại: Trữ tình Tự sự Kịch Trữ tình có thơ