Soạn bài Thơ Hai-cư của Ba-sô - - Soạn văn lớp 10

Hướng dẫn giải

Câu 1. Tình cảm thân thiết của nhà thơ với thành phố E-đô và nỗi niềm hoài cảm về kinh đô Ki-ô-tô đẹp đẽ đầy kỉ niệm được thể hiện như thế nào trong bài một và hai?

Trả lời:

- Bài một: là nỗi nhớ về Ê-đô (Ê-đô là Tô-ki-ô ngày nay). Đã mười mùa sương xa quên, tức là mười năm đằng đẵng nhà thơ sông ở E-đô. Có một lần trở về quê cha đất tổ ông không thể nào quên được Ê-đô. Mười mùa sương gợi lòng lạnh giá của kẻ xa quê. Vậy mà về quê lại nhó E-đô. Tình yêu quê hương đất nước đã hòa làm một.

- Bài hai: Ki-ô-tô là nơi Ba-sô sống thời trẻ (1666 - 1672). Sau đó ông chuyển đến Ê-đô. Hai mươi năm sau trở lại Ki-ô-tô nghe tiếng chim đỗ quyên hót ông đã làm bài thơ này. Bài thơ là sự hoài cảm qua tiếng chim đỗ quyên, loài chim báo mùa hè, tiếng khắc khoải gọi lại kỉ niệm một thời tuổi trẻ. Đó là tiếng lòng da diết xen lẫn buồn, vui mơ hồ về một thời xa xăm. Thơ Ba-sô đã gây ấn tượng đầy lãng mạn. Câu thơ cũng bồng bềnh trong khẳng định thầm lặng của nỗi nhớ, sự hoài cảm.

Câu 2. Tình cảm đổi với mẹ và em bé bỏ rơi thể hiện như thế nào trong ba bài 3, 4?

Trả lời:

- Bài 3: Một mớ tóc bạc di vật còn lại của mẹ, cầm trên tay mà Ba-sô rưng rưng dòng lệ chảy. Nỗi lòng thương cảm xót xa khi mẹ không còn. Hình ảnh "làn sương thu" mơ hồ gợi nỗi buồn trống trải bởi công sinh thành, dưỡng dục chưa được báo đền. Tình mẫu tử khiến người đọc cũng rưng rưng.

- Bài 4: Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh khá đặc biệt. Trong Du kí Phơi thân đồng nội viết năm 1685, Ba-sô kể chuyện một lần đi ngang qua cánh rừng ông bỗng nghe thấy tiếng vượn hú. Tiếng ấy gợi ông nhớ đến tiếng khóc của một em bé bị bỏ rơi trong rừng.

Bài thơ gợi lại một sự thực nhói đau ở Nhật ngày xưa. Đó là vào những năm mất mùa, đói kém, có nhà không nuôi nổi con phải bỏ con vào rừng. Thậm chí còn đang tâm giết đứa trẻ nữa.

Những câu chuyện như thế in đậm vào tâm khảm nhà thơ. Vì thế, nghe tiếng vượn hú mà Ba-Sô lại liên tưởng đến tiếng người. Tiếng vượn hay chính là tiếng trẻ con khóc thật. Hay trong mùa thu, tiếng gió thổi nghe như tiếng mùa thu than khóc cho nỗi buồn đau của con người? Gió mùa thu tái tê hay lòng thi nhân tái tê hay lòng thi nhân tái tê khi nghe thấy những âm thanh gợi lên nhiều nỗi đau thương đó? Cái mơ hồ, mờ ảo của bài thơ nằm ở đây, nó chờ câu trả lời từ sự đồng vọng trong lòng người đọc.

Câu 3. Qua bài 5, anh (chị) cảm nhận được vẻ đẹp gì trong tâm hồn nhà thơ?

Trả lời: 

Bài thơ này Ba-Sô sáng tác khi đi du hành ngang qua một cánh rừng, ông thấy một chú khỉ nhỏ đang lạnh run lên trong cơn mưa mùa đông. Nhà thơ tưởng tượng thấy chú khỉ đang thầm ước có một chiếc áo tơi để che mưa, che lạnh.

Hình ảnh chú khỉ đơn độc trong bài thơ gợi lên hình ảnh người nông dân Nhật Bản, gợi hình ảnh những em bé nghèo đang co ro trong cơn lạnh. Bài thơ thể hiện tình thương yêu sâu sắc của nhà thơ đối với những kiếp người nghèo khổ.

Câu 4. Mối tương giao giữa các sự vật hiện tượng trong vũ trụ được thể hiện như thế nào ở bài sáu, bảy?

Trả lời:

- Ở bài sáu chúng ta bắt gặp cánh "hoa đào lả tả" và sóng nước hồ Bi- wa. Hoa đào lả tả hoa rụng báo hiệu mùa xuân ở Nhật Bản đã qua. Đây là thời kì chuyển giao mùa.

Cái nhỏ bé nhất, đơn sơ nhất, tưởng như không có sinh linh nhưng cũng vẫn mang trong mình mối tương quan giao hòa, chuyển hóa của vũ trụ. Một cánh hoa đào mỏng tang nhỏ xíu cũng khiến hồ Bi-wa nổi sóng.

- Đến bài bảy ta bắt gặp "tiếng ve ngân", đặc trưng của mùa hè. Sự liên tưởng về chuyển giao mùa được hòa cảm trong cái nhìn, sự cảm giao và lắng nghe âm thanh. Xúc cảm ấy của nhà thơ thật tinh tế. Hình ảnh thơ rất đẹp: Hoa đào, hồ Bi-wa và tiếng ve ngân không chỉ lan tỏa trong không gian mà còn thấm sâu vào đá, đang vật chất biểu tượng cho tính cứng cỏi. Câu thơ đằm trong cảm nhận sâu sắc, thắm trong cái tình của con người với thiên nhiên, tạo vật.

Câu 5. Khát vọng được sống, được tiếp tục lãng du của Ba-sô được thể hiện như thế nào trong bài 8?

Trả lời:

Khát vọng sống, khát vọng được tiếp tục lãng du của Ba-sô được thể hiện trong bài 8.

Bài thơ này Ba-sô viết ở Ô-sa-ka (năm 1694). Đây là bài thơ từ thế của ông. Trước đó, ông đã thấy mình yếu lắm rồi, như một cánh chim sắp sửa bay khuất vào chân trời vô tận. Thế nhưng trước cái chết, Ba-sô khoogn hề bi lụy. Cả cuộc đời mình Ba- Sô đã lang thang, phiêu bạt khắp nơi. Vì thế ngay cả khi sắp từ giã cõi đời, ông vẫn còn lưu luyến lắm, vẫn còn muốn tiếp tục cuộc đi - đi bằng hồn mình. Bài thơ như là một bức thông điệp cho cái tâm nguyện ấy. Và đúng là đọc bài thơ, ta lại như thấy hồn Ba-Sô lang thang trên khắp những cánh đồng hoang vu.

Câu 6. Tìm quý ngữ và cảm thức vê cái vắng lặng, đơn sơ, u huyên trong các bài thơ sáu, bảy, tám?

 Trả lời:

- Trong bài thơ số 6, quý ngữ của bài chính là "cánh hoa đào". Đó là hình ảnh gợi nên mùa xuân tươi đẹp. Cảm thức thẩm mĩ về cái đơn sơ của bài hai-cư này chính là những triết lí sâu sắc rút ra được từ bức tranh mùa xuân tươi đẹp kia.

- Ở bài thơ số 7 quý ngữ của bài nằm trong hình ảnh "tiếng ve ngâm". Đó là âm thanh vang vọng nhất của mùa hè. Và cảm thức thẩm mĩ của bài thơ nằm chính trong sự u huyền, tịch mịch của không gian khi mà tiếng ve rền rĩ kia như từng giọt âm thanh thấm sâu vào từng kẽ đá.

- Quý ngữ của bài thơ số 8 lại nằm ở "những cánh đồng hoang vu". Từ những cánh đồng hoang vu hiện lên trong giấc mơ khi tuổi già xế bóng, khi tiếng chim kêu đã như sắp lịm đi kia gợi lên một mùa thu hiu quạnh và cảm thức thẩm mĩ của bài hai-cư cũng ẩn sâu trong cái vắng lặng đó.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Soạn bài Khe chim kêu ( Điều minh giản ) - Soạn văn lớp 10

1. CÂY QUẾ CÀNH LÁ SUM SÊ NHƯNG HOA RẤT NHỎ? NHÀ THƠ CẢM NHẬN ĐƯỢC HOA QUẾ RƠI. CHI TIẾT ẤY CHO THẤY ĐIỀU GÌ VỀ CẢNH ĐÊM XUÂN VÀ TÂM HỒN THI SĨ? TRẢ LỜI: Cây quế cành là sum suê nhưng hoa thì rất nhỏ. Nhưng nhà thơ lại cảm nhận được cả “hoa quế rụng”. Chi tiết ấy cho thấy không gian của buổi đêm vô

Soạn bài Các hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh - Soạn văn lớp 10

I. KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH A. PHÂN TÍCH HÌNH THỨC KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN HỘI THỔI CƠM THI Ở ĐỒNG VÂN Câu a  Hội thổi cơm thi ở Đồng Vân là một văn bản thuyết minh . Qua đó, tác giả nhằm giới thiệu rõ cho người đọc gần xa về thời gian địa điểm và diễn biến của lễ hội này cũng như ý nghĩa của lễ

Soạn bài Nỗi oán của người phòng khuê ( Khuê oán ) - Soạn văn lớp 10

1. ANH CHỊ CÓ NHẬN XÉT GÌ VỀ NGHỆ THUẬT CẤU TỨ CỦA BÀI THƠ THỂ HIỆN QUA QUÁ TRÌNH CHUYỂN BIẾN TÂM TRẠNG CỦA NGƯỜI KHUÊ PHỤ. TRẢ LỜI: Điểm  độc đáo của Khuê oán là ở cấu tứ. Với chỉ bốn câu và vẻn vẹn trong 28 chữ, Vương Xương Linh vẫn thể hiện được quá trình chuyển biến tâm trạng của người khuê phụ

Soạn bài Lầu Hoàng Hạc ( Hoàng Hạc Lâu ) - Soạn văn lớp 10

1. NHAN ĐỀ BÀI THƠ LÀ LẦU HOÀNG HẠC NHƯNG NGOÀI SỰ XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ CỦA LẦU HOÀNG HẠC Ở NƠI ĐÂY TOÀN BÀI KHÔNG NÓI GÌ VỀ LẦU CẢ. VẬY DỤNG Ý CỦA TÁC GIẢ LÀ GÌ? TRẢ LỜI: Nhan đề bài thơ là Lầu Hoàng Hạc nhưng ngoài sự xác định vị trí của lầu Hoàng Lạc  ở “nơi đây”, còn lại toàn bài không nói gì về “lầu

Soạn bài Lập kế hoạch cá nhân - Soạn văn lớp 10

BÀI TẬP 1: Văn bản trích SGK tr 153 có phải là một kế hoạch cá nhân hoàn chỉnh không? Vì sao? Văn bản này nên gọi là thời gian biểu thì đúng hơn. Văn bản không CÓ nội dung công việc cần làm, thời gian tiến hành một cách cụ thê. BÀI TẬP 2. Sau đây là kế hoạch chuẩn bị Đại hội của Đoàn Thanh niên Cộng

Soạn bài Trình bày một số vấn đề - Soạn văn lớp 10

LUYỆN TẬP BÀI TẬP 1. ĐỌC NHỮNG CÂU TRÍCH TRANG 150 XÁC ĐINH MỖI CÂU TƯƠNG ỨNG VỚI PHẦN NÀO TRONG NỘI DUNG TRÌNH BÀY.   Bắt đầu trình bày: 5, 6, 7   Trình bày nội dung chính: 4   Chuyển qua câu đề khác: 1, 2   Tóm tắt và kết thúc nội dung trình bày 3, 8 CÂU 2. DỰ KIẾN CÁC Ý TRÌNH BÀY CHO CÁC ĐỀ TÀI S

Soạn bài Cảm xúc mùa thu ( Thu hứng ) - Soạn văn lớp 10

1. CÓ THỂ CHIA BÀI THƠ LÀM MẤY PHẦN? VÌ SAO LẠI CHIA NHƯ VẬY? HÃY XÁC ĐỊNH NỘI DUNG CỦA MỖI PHẦN? TRẢ LỜI: Có thể chia bài thơ thành hai phần 4 câu trên và 4 câu d­ưới. Chia như vậy bởi hai phần này có tính độc lập nhất định 4 câu trên thiên nhiều hơn về tả cảnh, 4 câu dư­ới lại thiên nhiều hơn về

Soạn bài Tại lầu Hoàng Hạc tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. XÁC LẬP MỐI QUAN HỆ GIỮA KHÔNG GIAN, THỜI GIAN VÀ CON NGƯỜI TRONG BÀI THƠ. MỐI QUAN HỆ ẤY CÓ TÁC DỤNG NHƯ THẾ NÀO TRONG VIỆC THỂ HIỆN KHUNG CẢNH VÀ TÂM TÌNH NGƯỜI ĐƯA TIỄN. TRẢ LỜI: Bài thơ của Lí Bạch gần như chỉ thuần tả cảnh. Thế nhưng trong cảnh vẫn hiện lên đằm thắm cái tình. Sở dĩ có đi