Soạn bài Nghĩa của câu- Soạn văn lớp 11

Hướng dẫn giải

    I) HAI THÀNH PHẨN NGHĨA CỦA CÂU

   1.So sánh hai câu trong từng cặp câu sau đây và trả lời câu hỏi nêu ở dưới.

                    aHình như có một thời hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ.

                                                                          (Nam Cao -Chí Phèo)

                    a') Có một thời hẳn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ.

                    b) Nếu tôi nôi thì chắc người ta cũng bằng lòng...

                                                                           (Vũ Trọng Phụng -Số đỏ)

                   b') Nếu tôi hói thì người ta cũng bằng lòng...

   - Hai câu trong mỗi cặp câu đều đề cập đến cùng một sự việc. Sự việc đó là Chí Phèo từng có thời ao ước có một gia đỉnh nho nhỏ ở cặp câu đầu. Còn cặp câu sau sự việc là người ta cũng bằng lòng (nếu tôi nói).

   - Ngoài nội dung sự việc, ta thấy câu a kèm theo sự đánh giá chưa chắc chắn về sự việc (nhờ từ hình như), còn câu a’ đề cập đến sự việc như nó đã xảy ra; câu b thể hiện sự đánh giá chủ quan của người nói về kết quả sự việc, còn câu b’ chỉ đơn thuần đề cập đến sự việc.

   Từ sự so sánh trên đây có thể đi đến những nhận định sau:

   Mỗi câu thường có hai thành phần nghĩa: đề cập đến một sự việc (hoặc một vài sự việc); bày tỏ thái độ, sự đánh giá của người nói đối với sự việc đó. Thành phần nghĩa thứ nhất được gọi là nghĩa sự việc (còn được gọi là nghĩa miêu tả, nghĩa biểu hiện, nghla mệnh đề). Thành phần nghĩa thứ hai gọi là nghĩa tình thái.

 

   Thông thường, trong mỗi câu, hai thành phần nghĩa trên hòa 1 quyện với nhau và không thể có nghĩa sự việc mà không có nghĩa tình thái. Ngay cả những trường hợp câu không có từ ngữ riêng thể hiện nghĩa tình thái thì nghĩa tình thái vẫn tồn tại trong câu. Đó là tình thái khách quan trung hòa, như ò các câu a', b’ trên đây. Nhưng cũng có trường hợp câu chỉ có nghĩa tình thái.  Đó là khi câu chỉ cấu tạo bằng từ ngừ cảm thán.

   Ví dụ: Dạ bẩm, thế ra y văn võ đều có tài cả, Chà chà.

   II). NGHĨA Sự VIỆC

    Nghĩa sự việc là nghĩa ứng với sự việc được đề cập đến trong câu. Nó thường được biểu hiện nhờ các từ ngừ đóng vai trò chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ, khởi ngữ và một sổ thành phần phụ khác.

    III) LUYỆN TẬP

   1)Phân tích nghĩa sự việc trong từng câu thơ ở bài thơ Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến.

 

     Câu 1:  Nghĩa sự việc diễn tả hai sự việc (Ao thu lạnh lẽo nước trong veo) đều là các trạng thái.

     Câu 2: Một sự việc đó là đặc điểm (thuyền — bé)

     Câu 3: Một sự việc đó là quá trình (sóng - gợn)

     Câu 4: Một sự việc đó là quá trình (lá - đưa vèo) '

     Câu 5: Hai sự việc, trạng thái (tầng mây - lơ lửng) và đặc điểm (trời - xanh ngắt)

     Câu 6:Hai sự việc, đặc điểm (ngô trúc - quanh co) và trạng thái (khách - vắng teo)

     Câu 7:Hai sự việc - tư thế (tựa gối - buông cần)

     Câu 8: Một sự việc đó là hành động (cá- dớp)

   2. Tách nghĩa sự việc và nghĩa tình thái 

   a. Nghĩa tình thái thể hiện ở các từ kể, thực, đáng các từ ngữ còn lại biểu hiện nghĩa sự việc . Nghĩa tình thái công nhân sự đánh giá là có thực nhưng chỉ thực ở mộ phương tiện nào đó ( từ kể) còn phương tiện khác là điều đáng sợ.

   b.  Từ tình thái có lẽ nhằm thể hiện phỏng đoán mới chỉ là khả năng chưa hoàn toàn chắc chắc về sự việc (Cả hai chọn nhầm nghề).

   c. Câu có hai sự việc và hai nghĩa tình thái 

   - Sự việc 1: họ cũng đang phân vân như mình . Sự việc này cũng chỉ được phỏng đoán chưa  chắc chắn (từ dễ , có lẽ , hình như).

   - Sự việc 2: mình cũng không biết rõ con gái mình có hư hay không. Người nói nhấn mạnh bằng ba từ tình thái đến chính ngay (mình).

   3. Chọn từ ngữ thích hợp nhất có thể điền vào chỗ trống để câu sau thể hiện đúng hai thành phần: nghĩa sự việc và nghĩa tình thái.

   Trả lời

   Học sinh cần chú ý đến sự phù hợp với phần nghĩa sự việc: nói đến một người có nhiều phẩm chất tốt (biết kính mến khí phách, biết tiếc, biết trọng người có tài) thì không phải là người xấu. Vì vậy, đây chỉ có thể là tình thái khẳng định mạnh mẽ, cho nên chúng ta cần chọn từ hẳn.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Soạn bài Viết bài tập làm văn số 5 : Nghị luận văn học- Soạn văn lớp 11

     ĐỀ BÀI : CHẤT THƠ TRONG TRUYỆN NGẮN HAI ĐÚA TRẺ CỦA THẠCH LAM.      BÀI LÀM    Giản dị mà nồng nàn, mộc mạc mà trữ tình, Hai đứa trẻ của Thạch Lam đã đi vào niềm cảm mến của tôi từ lúc nào không biết nữa. Như một dòng sông lặng lẽ dịu êm, thiên truyện trôi qua hồn người, lắng đọng lại biết bao

Phép phân tích và tổng hợp

1. TÁC GIẢ ĐÃ PHÂN TÍCH NHƯ THẾ NÀO ĐỂ LÀM SÁNG TỎ LUẬN ĐIỂM: HỌC VẤN KHÔNG CHỈ LÀ CHUYỆN ĐỌC SÁCH, NHƯNG ĐỌC SÁCH VẪN LÀ MỘT CON ĐƯỜNG QUAN TRỌNG CỦA HỌC VẤN? GỢI Ý: CHÚ Ý THỨ TỰ KHI PHÂN TÍCH: HỌC VẤN LÀ CỦA NHÂN LOẠI ⟶ HỌC VẤN CỦA NHÂN LOẠI DO SÁCH LƯU TRUYỀN LẠI > SÁCH LÀ KHO TÀNG QUÝ BÁU > NẾU

Luyện tập phân tích và tổng hợp

CÂU 1. ĐỌC ĐOẠN TRÍCH SAU VÀ CHO BIẾT TÁC GIẢ ĐÃ VẬN DỤNG PHÉP LẬP LUẬN NÀO VÀ VẬN DỤNG NHƯ THẾ NÀO.    a Trong đoạn văn này, Xuân Diệu phân tích cái hay của bài thơ Thu điếu. Tác giả đã sử dụng thao tác tổng hợp và phân tích. Từ cái hay cả hồn lẫn xác, hay cả bài”, ông chỉ ra từng cái hay để hợp th

Khởi ngữ

CÂU 1. TÌM KHỞI NGỮ TRONG CÁC ĐOẠN TRÍCH SAU ĐÂY A ÔNG CỨ ĐỨNG VỜ VỜ XEM TRANH ẢNH CHỜ NGƯỜI KHÁC ĐỌC RỒI NGHE LỎM. ĐIỀU NÀY ÔNG KHỔ TÂM HẾT SỨC.                                                                                                        KIM LÂN, LÀNG B VÂNG! ÔNG GIÁO DẠY PHẢI! ĐỐI VỚI C

Soạn bài Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em - Soạn văn lớp 9

CÂU 1 : VĂN BẢN NÀY GỒM 17 MỤC ĐƯỢC BỐ CỤC THÀNH MẤY PHẦN ? PHÂN TÍCH TÍNH HỢP LÍ CHẶT CHẼ CỦA BỐ CỤC VĂN BẢN . Văn bản gồm 17 mục được bố cục : — Hai mục đầu khẳng định quyền được sống, quyền được phát triển của mọi trẻ em trên thế giới, kêu gọi khẩn thiết toàn nhân loại hãy quan tâm đến vấn đề này

Soạn bài Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh - Soạn văn lớp 9

II. LUYỆN TẬP CÂU 1: HÃY VẬN DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VIỆC GIỚI THIỆU : Hình ảnh con trâu trên đồng ruộng: Con trâu đã gắn bó ngàn đời với người nông dân Việt Nam, trâu giúp người nông dân trong công việc đồng áng. Con trâu với dáng vẻ quen thuộc Con trâu đi trước, cái cày theo sau, trâu lầm lũi,

Soạn bài Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh - Soạn văn lớp 9

I . KẾT HỢP THUYẾT MINH VỚI MIÊU TẢ TRONG BÀI VĂN THUYẾT MINH a   Nhan đề bài văn là Cây chuối trong đời sống Việt Nam có thể hiểu bài văn muốn nói đến cây chuối trong đời sống của dân tộc Việt Nam. Nghĩa là chúng ta phải trình bày vị trí, vai trò của cây chuối trong đời sống của người Việt Nam, đặc

Soạn bài Các phương châm hội thoại ( tiếp ) - Soạn văn lớp 9

I. PHƯƠNG CHÂM QUAN HỆ Thành ngữ ÔNG NÓI GÀ, BÀ NÓI VỊT dùng để chỉ tình huống hội thoại mà mỗi người nói một đường, không ăn khớp với nhau, không hiểu nhau. Nếu xuất hiện những tình huống hội thoại như thế thì con người sẽ không giao tiếp với nhau được và những hoạt động của xã hội sẽ rối loạn, lun