Soạn bài Cảm xúc mùa thu ( Thu hứng ) - Soạn văn lớp 10

Hướng dẫn giải

1. Có thể chia bài thơ làm mấy phần? Vì sao lại chia như vậy? Hãy xác định nội dung của mỗi phần?

Trả lời:

- Có thể chia bài thơ thành hai phần (4 câu trên và 4 câu d­ưới).

- Chia như vậy bởi hai phần này có tính độc lập nhất định (4 câu trên thiên nhiều hơn về tả cảnh, 4 câu dư­ới lại thiên nhiều hơn về tả tình).

- Nội dung của bốn câu thơ trên là miêu tả cảnh mùa thu ảm đạm và hiu hắt (cũng có một chút dữ dội nhưng chỉ làm cho cảnh thêm sâu thẳm, hoang vu). Bốn câu thơ ở phần hai lại chủ yếu miêu tả cái tình của nhà thơ : nỗi nhớ quê và nỗi niềm “dân nước”.

2. Nhận xét sự thay đổi tầm nhìn từ bốn câu đầu đến bốn câu sau. Vì sao có sự thay đổi ấy?

Trả lời:

Bốn câu thơ đầu là cảnh được nhìn trong tầm bao quát rộng và xa (rừng phong, núi vu, kẽm vu, sóng dợn, mây trùm cửa ải,…). Thế nhưng đến bốn câu sau, không gian bị thu hẹp lại (khóm cúc, con thuyền) rồi gần hơn nữa, nó “lặn” vào tâm hồn của nhà thơ. Sở dĩ có sự vận động của không gian như thế là vì thời gian đang khép lại (chiều dần buông, tầm nhìn bắt đầu thu hẹp). Và thêm nữa để nó phù hợp với sự vận động của tứ thơ (từ cảnh đến tình).

3. Xác định mối quan hệ giữa bốn câu thơ đầu với bốn câu thơ sau, mối quan hệ giữa toàn bài với nhan đề Thu hứng?

Trả lời:

Bốn câu thơ đầu là cảnh mùa thu – vừa tiêu điều, hiu hắt (S­ương móc trắng xóa làm tiêu điều cả rừng cây phong; Núi vu, kẽm vu hơi thu hiu hắt), lại vừa dữ dội (sóng vỗ Trư­ờng Giang ; trên cửa ải, mây sa mặt đất). Cảnh ấy vừa gợi nỗi buồn tê tái, vừa ngầm thể hiện nỗi lo âu của nhà thơ (về sự không bình yên ở nơi biên ải).

   Cảnh thu ở phần thứ nhất quả thật đã khởi hứng cho cái tình chan chứa ở những câu sau. Hình ảnh khóm cúc, con thuyền khắc sâu vào nỗi nhớ quê hương. Câu thơ có lệ của hoa nhưng d­ường như cũng là lệ của lòng người. Hai câu cuối là nỗi buồn nhớ người thân. Thế nhưng bên cạnh đó nó còn là nỗi lo vì đất nước ch­a yên, là niềm cảm thông đối với những người lính thú đang phải trấn giữ ở những nơi rét m­ướt xa xôi.

   Bài thơ khởi hứng bằng “thu” và quả thực câu nào cũng nói đến mùa thu. Nhưng chỉ có điều thật khó có thể phân biệt rạch ròi đâu là “thu tình” và đâu là “thu cảnh”. Hay nói cách khác, thu cảnh cũng chính là thu tâm (thu – hứng).

III. LUYỆN TẬP

Câu 1. Thử đối chiếu bản dịch thơ của Nguyễn Công Trứ với bản phiên âm và dịch nghĩa?

Trả lời:

Đối chiếu bản dịch thơ của Nguyễn Công Trứ với bản phiên âm và phần dịch nghĩa, ta có mấy nhận xét sau:

- Ưu điểm: Bản dịch thơ cơ bản đã thể hiện được khá sắc sảo tinh thần của bài thơ. Bản dịch có thể coi là khá đạt.

- Nh­ược điểm: Bản dịch còn có một số vênh lệch so với bản phiên âm :

+ Trong câu đầu, bản dịch thơ ch­ưa chuyển tải được ý nghĩa của từ “điêu thương” – đây là một tính từ đã được động từ hóa (làm tiêu điều). Vì vậy ở trong bản phiên âm nó mang nghĩa rất mạnh – chỉ sự tàn phá khắc nghiệt của sư­ơng móc đối với rừng phong.

+ Chữ “thẳm” trong câu ba (bản dịch) ch­ưa thật sát nghĩa. Đồng thời nó còn làm cho âm hưởng thơ trầm xuống.

+ Câu 5, bản dịch bỏ mất chữ  “l­ỡng khai” – là một từ quan trọng của bản phiên âm – nhấn mạnh số lần lặp lại. Cũng vậy ở câu 6, chữ “cô” ch­a dịch được làm cho câu thơ ch­a thật sự thể hiện được nỗi lòng của kẻ li hương.

Câu 2. Theo anh (chị), chữ "lệ" trong câu 5 chỉ nước mắt nhà thơ hai khóm cúc?

Trả lời:

Câu thơ Tùng cúc l­ưỡng khai tha nhật lệ (Khóm cúc nở hoa đã hai lần (làm) tuôn rơi nước mắt ngày trước) là một câu thơ đa nghĩa, giàu hàm ý. Chữ “lệ” ở trong câu thơ này quả thực rất khó phân biệt đó là lệ của người hay “lệ” của hoa. Tuy nhiên có lẽ nên hiểu : mỗi lần nhìn hoa cúc nở, nhà thơ lại chạnh lòng nhớ đến quê hương. Những giọt nước mắt theo đó cũng cứ tự nhiên rơi không sao ngăn lại được. Hình ảnh hoa cúc “nở rồi lại nở” vừa gợi ra sự trở đi trở lại của nỗi nhớ quê, vừa gợi ra liên tưởng về những dòng lệ chứa chan ân tình của nhà thơ.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Soạn bài Lầu Hoàng Hạc ( Hoàng Hạc Lâu ) - Soạn văn lớp 10

1. NHAN ĐỀ BÀI THƠ LÀ LẦU HOÀNG HẠC NHƯNG NGOÀI SỰ XÁC ĐỊNH VỊ TRÍ CỦA LẦU HOÀNG HẠC Ở NƠI ĐÂY TOÀN BÀI KHÔNG NÓI GÌ VỀ LẦU CẢ. VẬY DỤNG Ý CỦA TÁC GIẢ LÀ GÌ? TRẢ LỜI: Nhan đề bài thơ là Lầu Hoàng Hạc nhưng ngoài sự xác định vị trí của lầu Hoàng Lạc  ở “nơi đây”, còn lại toàn bài không nói gì về “lầu

Soạn bài Thơ Hai-cư của Ba-sô - - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. TÌNH CẢM THÂN THIẾT CỦA NHÀ THƠ VỚI THÀNH PHỐ EĐÔ VÀ NỖI NIỀM HOÀI CẢM VỀ KINH ĐÔ KIÔTÔ ĐẸP ĐẼ ĐẦY KỈ NIỆM ĐƯỢC THỂ HIỆN NHƯ THẾ NÀO TRONG BÀI MỘT VÀ HAI? TRẢ LỜI: Bài một: là nỗi nhớ về Êđô Êđô là Tôkiô ngày nay. Đã mười mùa sương xa quên, tức là mười năm đằng đẵng nhà thơ sông ở Eđô. Có mộ

Soạn bài Lập kế hoạch cá nhân - Soạn văn lớp 10

BÀI TẬP 1: Văn bản trích SGK tr 153 có phải là một kế hoạch cá nhân hoàn chỉnh không? Vì sao? Văn bản này nên gọi là thời gian biểu thì đúng hơn. Văn bản không CÓ nội dung công việc cần làm, thời gian tiến hành một cách cụ thê. BÀI TẬP 2. Sau đây là kế hoạch chuẩn bị Đại hội của Đoàn Thanh niên Cộng

Soạn bài Trình bày một số vấn đề - Soạn văn lớp 10

LUYỆN TẬP BÀI TẬP 1. ĐỌC NHỮNG CÂU TRÍCH TRANG 150 XÁC ĐINH MỖI CÂU TƯƠNG ỨNG VỚI PHẦN NÀO TRONG NỘI DUNG TRÌNH BÀY.   Bắt đầu trình bày: 5, 6, 7   Trình bày nội dung chính: 4   Chuyển qua câu đề khác: 1, 2   Tóm tắt và kết thúc nội dung trình bày 3, 8 CÂU 2. DỰ KIẾN CÁC Ý TRÌNH BÀY CHO CÁC ĐỀ TÀI S

Soạn bài Tại lầu Hoàng Hạc tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. XÁC LẬP MỐI QUAN HỆ GIỮA KHÔNG GIAN, THỜI GIAN VÀ CON NGƯỜI TRONG BÀI THƠ. MỐI QUAN HỆ ẤY CÓ TÁC DỤNG NHƯ THẾ NÀO TRONG VIỆC THỂ HIỆN KHUNG CẢNH VÀ TÂM TÌNH NGƯỜI ĐƯA TIỄN. TRẢ LỜI: Bài thơ của Lí Bạch gần như chỉ thuần tả cảnh. Thế nhưng trong cảnh vẫn hiện lên đằm thắm cái tình. Sở dĩ có đi

Soạn bài Hứng trở về ( Quy hứng ) - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. NỖI NHỚ QUÊ HƯƠNG Ở HAI CÂU ĐẦU CÓ GÌ ĐẶC SẮC?   Chủ nghĩa yêu nước trong văn học trung đại, thế hiện rất phong phú da dạng từ ý thức độc lập dân tộc, tinh thần tự cường dân tộc quyết chiến quyết thắng kẻ thù xâm lược đến niềm tự hào trước sức mạnh và chiến công của thời đại. Chủ nghĩa yêu nư

Soạn bài Cáo bệnh, bảo mọi người ( Cáo tật thị chúng ) - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. HAI CÂU THƠ ĐẦU NÓI LÊN QUY LUẬT NÀO CỦA TỰ NHIÊN? NẾU ĐẢO VỊ TRÍ CÂU THƠ THỨ HAI LÊN CÂU ĐẦU THÌ Ý THƠ KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO? TRẢ LỜI: Hai câu thơ đầu diễn tả quy luật biến đổi của thiên nhiên. Cây cối biến đổi theo thời tiết. Thông thường mùa xuân đến hoa nở “Xuân tối trăm hoa tươi”. Bài t

Soạn bài Vận nước ( Quốc Tộ ) - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. TÁC GIẢ SO SÁNH “VẬN NƯỚC NHƯ DÂY MÂY LEN QUẤN QUÝT” NHẰM DIỄN TẢ ĐIỀU GÌ?    Nghệ thuật so sánh:’“Vận nước như dây mây leo quấn quýt chính là dùng hình tượng tự nhiên để khẳng định vận nước đang thịnh vượng, phát triển bền chặt và lâu dài. Hai câu thơ đầu:                             Vận nướ