Đăng ký

Phân tích bài thơ "Chạy giặc" (Bài 1)

1,389 từ Phân tích
Đề bài

Đề bài: Phân tích bài thơ "Chạy giặc" của Nguyễn Đình Chiểu

Hướng dẫn giải

   Đừng nói đến cảnh dân chạy giặc vội, mà trước hết hãy chú ý đến "tiếng súng Tây" rộ lên vào thời điểm tan chơ, Nghĩa là trước lúc súng nổ, chợ búa vẫn họp bình thường. Cuộc sống hoàn toàn thanh bình yên ổn. Lúc tan chợ là lúc bắt đầu sự sum họp của gia đình. Những đứa em ngóng anh chị, con cái đợi chờ cha mẹ, cháu chắt đợi ông bà. Cảnh hạnh phúc đầm ấm đơn sơ sẽ diễn ra ở mọi nhà với những món quà giản dị của chợ vùng quê: củ khoai, tấm bánh đúc ngô, dăm ba gióng mía, mấy nắm bỏng rang trộn mật ... Cả nhà sẽ xúm quanh mâm cơm thanh đạm có bát canh chua, khúc cá kho, hay giản dị hơn chỉ có "râu tôm nấu với ruột bầu" ...

   Súng Tây thời ấy nổ ghê gớm lắm: "súng giặc đất rền". Nghe tiếng súng thì bọn giặc đã ở ngay bên cạnh. "Vừa nghe" thế mà cả bàn cờ thế đã hỏng "phút sa tay". Thất bại ập đến nhanh quá. Thời gian ngắn ngủi càng tăng thêm tính chất đột ngột, bất ngờ, căng thẳng của tình thế. Và vì thế, thay cho cảnh sum họp đầm ấm là cảnh tượng lộn xộn sẻ nghé tan đàn:

   Súng vừa nổ, giặc đã ập đến. Người lớn còn chưa kịp đi chợ về hoặc còn đang ở ngoài đồng. Cho nên hốt hoảng lũ trẻ dắt díu nhau chạy lơ xơ. Đặt chữ "lơ xơ" lên trước chữ "chạy" là rất gợi tả. Dường như ta chỉ nhìn thấy sự rã rời, hốt hoảng sắp kiệt sức của những em bé, rồi sau mới biết là các em chạy. Hình ảnh so sánh đàn chim mất ổ dáo dát với lũ trẻ bỏ nhà chạy lơ xơ thật là đặc sắc. Nhưng cũng phải thấy thêm rằng khi giặc đến, chẳng những con người khốn khổ mà chim muông cũng không được yên ổn. Giặc đến làm đau cả sông núi, đau cả chim muông, đau cỏ cây.

   Tả chạy giặc, một cuộc chạy vội vã, đột ngột không hề được chuẩn bị, chỉ đặc tả lũ trẻ và bầy chim là rất thành công. Xa hơn cảnh tượng sống động, bối rối, hốt hoảng, lộn xộn của lũ trẻ và bầy chim là sự mất mát, thiệt hại của cả một vùng quê rộng lớn:

   Của cải bị mất mái, nhà cửa bị thiêu cháy, con cái lạc cha mẹ, và chắc là sẽ không tránh khỏi sự chết chóc đau thương: "Đau đớn bấy mẹ già ngồi khóc trẻ, ngọn đèn khuya leo lét trong lều. Não nùng thay vợ yếu chạy tìm chồng, cơn bóng xế dật dờ trước ngõ". Giặc đến gieo bao tội ác lên đầu nhân dân, trước hết là những người dân lành, "Dân đen" côi cút làm ăn toan lo nghèo khó trọng ấp trong làng.

   Nguyễn Đình Chiểu cũng phải chạy giặc và ông thấu hiểu sâu sắc những cảnh đó. Ông cất lên tiếng hỏi và cũng là lời trách móc phê phán những người có chức, có quyền, có trách nhiệm của triều đình:

   Không phải chỉ là một câu hỏi gay gắt và lời phê phán nghiêm khắc những trang dẹp loạn của triều đình. Hình như câu thơ còn là một tiếng khóc nghẹn tràn đầy nước mắt của con người mù lòa hết lòng yêu nước thương dân mà không thể làm gì cho dán trong cơn loạn lạc.

Mời bạn tham khảo các bài soạn văn và phân tích về Truyện Lục Vân Tiên:

Soạn bài: Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga (đầy đủ và ngắn nhất)

Soạn bài: Lục Vân Tiên gặp nạn (đầy đủ và ngắn nhất)

Phân tích đoạn trích Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga

Giới thiệu về Nguyễn Đình Chiểu

Tóm tắt truyện Lục Vân Tiên

Phân tích nhân vật Lục Vân Tiên

Phân tích "Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga" (Bài 1)

Phân tích "Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga" (Bài 2)

Phân tích tính cách nghĩa hiệp của Lục Vân Tiên

Phân tích câu thơ "Nhớ câu kiến nghĩa bất vi, Làm người thế ấy cũng phi anh hùng"

Phân tích "Nhớ câu kiến nghĩa bất vi, Làm người thế ấy cũng phi anh hùng"

Phân tích nhân vật ông Ngư trong Lục Vân Tiên

Phân tích đoạn thơ "Kiều Nguyệt Nga đi cống giặc Ô Qua"

Phân tích bài thơ "Chạy giặc" (Bài 1)

Phân tích bài thơ "Chạy giặc" (Bài 2)

Nhà thơ Bảo Định Giang đã ca ngợi: "Mắt Nguyễn Đình Chiểu mù lòa, nhưng tấm lòng ông sáng vằng vặc như sao Bắc Đẩu"

Phân tích "Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm - Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà"

Cuộc đấu tranh giữa thiện và ác trong truyện Lục Vân Tiên

Mục lục Văn mẫu | Văn hay 9 theo từng phần:

Loạt bài Tuyển tập những bài văn hay | văn mẫu lớp 9 của chúng tôi được biên soạn một phần dựa trên cuốn sách: Văn mẫu lớp 9Những bài văn hay lớp 9 đạt điểm cao.

shoppe