Soạn bài Sự phát triển của từ vựng - Soạn văn lớp 9

Hướng dẫn giải

I. SỰ BIẾN ĐỔI VÀ PHÁT TRIỂN NGHĨA CỦA TỪ NGỮ

♦ Bài tập 1

   Từ kinh tế trong bài thơ Cảm tác vào nhà ngục Quảng Đông của Phan Bội Châu có nghĩa là kinh bang tế thế trị nước cứu đời hay trị đời cứu dân.

   Ngày nay, từ kinh tế là toàn bộ hoạt động của con người trong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối và sử dụng của cải, vật chất.

   Như thế, nghĩa của từ không phải là bất biến mà có thể thay đổi theo thời gian. Có những nghĩa cũ bị mất đi và nghĩa mới được hình thành.

♦ Bài tập 2

a)  Xuân (1); mùa xuân mùa mở đầu của năm (nghĩa gốc).

Xuân (2): thuộc về tuổi trẻ (nghĩa chuyển).

b)  Tay (1): bộ phận trong cơ thể người từ vai đến các ngón để cầm, nắm {nghĩa gốc).

Tay (2): Người chuyên hoạt động hay giỏi về một môn, một nghề nào đó (nghĩa chuyển).

II LUYỆN TẬP

Bài tập 1

Xác định nghĩa của từ chân.

a) Từ chân được dùng với nghla gốc.

b) Từ chân được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức hoán dụ.

c) Từ chân được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ.

d) Từ chân được dừng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ.

Bài tập 2

   Trong những cách dùng: trà a-ti-sô, trà hà thủ ô, trà linh chi, trà tâm sen, trà khổ qua (mướp đắng), từ trà đã được dùng với nghĩa chuyển chứ không phải với nghĩa gốc như đã giải thích. Trà ở đây là sản phẩm từ thực vật được chế biến dưới dạng khô dùng để pha nước uống.

Bài tập 3

Trong những cách dùng từ đồng hồ điện, đồng hồ nước, đồng hồ xăng,... từ đồng hồ được dùng với nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ chỉ những đồ dùng để đo có bề ngoài giống đồng hồ.

Bài tập 4

Tìm ví dụ để chứng tỏ các từ đã dẫn là từ nhiều nghĩa.

a) Hội chứng: Nghĩa gốc: tập hợp nhiều triệu chứng cùng xuất hiện của bệnh. Nghĩa chuyển: tập hợp nhiều hiện tượng, sự kiện biểu hiện một tình trạng, một vấn đề xã hội cùng xuất hiện ở nhiều nơi. Ví dụ: lạm phát, không việc làm là hội chứng của tình trạng suy thoái kinh tế.

b) Ngân hàng: Nghĩa gốc: tổ chức kinh tế hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh và quản lí các nghiệp vụ tín dụng tiền tệ. Ví dụ: Ngân hàng nông nghiệp, Ngân hàng ngoại thương.

Nghĩa chuyển: kho lưu trữ những thành phần, bộ phận của cơ thể để sử dụng khi cần như ngân hàng máu, ngân hàng gen,... hay tập hợp các dữ kiện liên quan tới một lĩnh vực, được tổ chức để tiện tra cứu, sử dụng như trong ngân hàng dừ liệu, ngân hàng dề thi... Trong trường hợp này nét nghĩa “tiền bạc” trong nghĩa gốc bị mất, chỉ còn lại nét nghĩa “lưu giữ bảo quản”.

c) Sốt: Nghĩa gốc: tầng nhiệt độ cơ thể lên quá mức bình thường do bị bệnh. Vi dụ: con bé bị sốt đến 40 độ.

Nghĩa chuyển: ờ trạng thái táng đột ngột về nhu cầu khách hàng trở nên khan hiếm, giá tăng nhanh. Ví dụ: cơn sốt đất, cơn sốt hàng điện tử...

d) Vua: Nghĩa gốc: Người đứng đầu một nhà nước quân chủ. Ví dụ: Vua Hùng, vua Quang Trung...

Nghĩa chuyển: người được coi là nhất  một lĩnh vực nào đó thường là sản xuất kinh doanh, thề thao, nghệ thuật. Ví dụ: Vua bóng đá Pe- lê, vua dầu hỏa, vua ô tô... Cần lưu ý danh hiệu này thường dùng cho nam, còn nữ, ta dùng từ nữ hoàng. Ví dụ: nữ hoàng nhạc nhẹ.

♦ Bài tập 5

Từ “mặt trời” trong câu thơ thứ hai được sử dụng theo phép ẩn dụ tu từ. Nhà thơ gọi Bác Hồ là niặt trời dựa trên mốì quan hệ tương đồng giữa bai đối tượng được hình thành theo cảm nhận riêng của mình.

Đây không là hiện tượng một từ phát triển thành nhiều nghĩa bởi sự chuyển nghĩa  đây chỉ có tính tạm thời.

Có thể bạn quan tâm

Liên kết câu và đoạn văn (luyện tập)

CÂU 1. CHỈ RA CÁC PHÉP LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP SAU ĐÂY:    A  TRƯỜNG HỌC CỦA CHÚNG TA LÀ TRƯỜNG HỌC CỦA CHẾ ĐỘ DÂN CHỦ NHÂN DÂN, NHẰM MỤC ĐÍCH ĐÀO TẠO NHỮNG CÔNG DÂN VÀ CÁN BỘ TỐT, NHỮNG NGƯỜI CHỦ TƯƠNG LAI CỦA NƯỚC NHÀ. VỀ MỌI MẶT, TRƯỜNG HỌC CỦA CHÚNG RA PHẢI HƠN H

Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí

LẬP DÀN Ý Học là gì? Học là hoạt động của một người nàọ đó nhằm thu I nhận kiến thức và hình thành kĩ năng, kĩ xảo. Học luôn luôn là tự học Học là một hoạt động không thể làm thay. Ai học thì người ấy được. Không thể có chuyện người này học thay người lúa. Do đó học luôn luôn là tự học.   Cân phải

Hướng dẫn soạn bài Mùa xuân nho nhỏ

CÂU 1. ĐỌC NHIỀU LẦN BÀI THƠ VÀ TÌM HIỂU MẠCH CẢM XÚC TRONG BÀI GỢI Ý: TỪ CẢM XÚC VỀ THIÊN NHIÊN, ĐẤT NƯỚC DẪN ĐẾN SUY NGHĨ, ƯỚC NGUYỆN CỦA TÁC GIẢ. TỪ VIỆC NHẬN RA MẠCH CẢM XÚC, HÃY NÊU BỐ CỤC CỦA BÀI THƠ.    Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được triển khai theo mạch cảm xúc và suy nghĩ như sau:           

Hướng dẫn soạn bài Viếng lăng Bác

CÂU1. ĐỌC NHIỀU LẦN BÀI THƠ, TÌM HIỂU CẢM XÚC BAO TRÙM CỦA TÁC GIẢ VÀ TRÌNH TỰ BIỂU HIỆN TRONG BÀI.    Cảm xúc bao trùm của nhà thơ trong bài thơ là niềm xúc động thiêng liêng, tâm lòng thành kính thiêt tha biết ơn, vưa tư hào, vừa xót xa, thương cảm.     Mạch vận động của cảm xúc được biểu hiện the

Soạn bài Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh - Soạn văn lớp 9

CÂU 1. THÓI ĂN CHƠI XA XỈ CỦA CHÚA TRỊNH VÀ CÁC QUAN LẠI HẦU CẬN ĐƯỢC MIÊU TẢ THÔNG QUA NHỮNG CHI TIẾT NÀO? HÃY NHẬN XÉT VỀ LỜI VĂN GHI CHÉP SỰ VIỆC CỦA TÁC GIẢ. TẠI SAO KẾT THÚC ĐOẠN VĂN MIÊU TẢ NÀY, TÁC GIẢ LẠI NÓI: KẺ THỨC GIẢ BIẾT ĐÓ LÀ TRIỆU BẤT THƯỜNG. Thói ăn chơi xa xỉ vô độ của chúa Trịnh v

Soạn bài Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự - Soạn văn lớp 9

THỰC HÀNH TÓM TAT MỘT TẤC PHẨM TỰ SỰ 1. Đối chiếu các sự việc đã nêu trong sách giáo khoa với cốt truyện CHUYỆN NGƯỜI CON GÁI NAM XƯƠNG để thấy: Sách giáo khoa nêu ra bảy sự việc khá đầy đủ của cốt truyện. Tuy nhiên vẫn còn thiếu một sự việc khá quan trọng. Đó là sau khi vợ tự vân chết, một đêm chàn

Soạn bài Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp - Soạn văn lớp 9

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP Trong phần trích a, phần in đậm là lời nói vì có từ bảo nói trong phần lời của người dẫn. Nó được tách ra khỏi phần câu đứng trước bằng dâu hai chấm và dấu ngoặc kép. Trong phần trích b, phần in đậm là nghĩa, vì có từ nghĩ trong phần lời cùa người dẫn. Dấu hiệu tách hai phần câu

Liên kết câu và đoạn văn(luyện tập

CÂU 1. CHỈ RA CÁC PHÉP LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP SAU ĐÂY: