Soạn bài Đoàn thuyền đánh cá - Soạn văn lớp 9

Hướng dẫn giải

Câu 1. Bài thơ được triển khai theo trình tự chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá. Dựa vào trình tự ấy, em hãy tìm bố cục của bài thơ. Hãy nêu không gian và thời gian được miêu tả trong bài thơ.

    Bài thơ được triển khai theo trinh tự chuyến ra khơi của đoàn thuyền đánh cá. Dựa vào trình tự ấy ta có thể xác định bố cục của bài thơ như sau:

  • Hai khổ đầu 1, 2: Cảnh ra khơi và tâm trạng nao nức của con người.
  • Bốn khổ giữa 3, 4, 5 6: Cảnh lao động đánh cá trên biển cả bao la hừng vĩ và giàu có về đêm.
  • Khổ thơ cuối: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về lúc rạng đông ngày mới.

   Với bố cục như trên, bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận đã mở ra một không gian rộng lớn bao la với cả mặt trời, biển, trăng sao, mây gió*và thời gian là nhịp tuần hoàn của vũ trụ từ hoàng hôn đến bình minh, thời gian của một chuyến đánh cá từ lúc hoàng hôn đến bình minh từ lúc mặt trời xuô'ng biển đến lúc đội biển nhô lên trong một ngày mới. Nhịp tuần hoàn của thiên nhiên vũ trụ đã điểm nhịp thời gian cho công việc của đoàn thuyền đánh cá.

  Câu 2. Hình ảnh người lao động và công việc của họ được miêu tả trong không gian nào? Bằng những biện pháp nghệ thuật gì, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp và sức mạnh của con người trước thiên nhiên vũ trụ.

   Bài thơ là sự kết hợp hài hòa của cảm xúc thiên nhiên, vũ trụ và cảm xúc về lao động và người lao động. Đó chính là hai cảm hứng bao trùm và thống nhất hòa quyện chặt chẽ với nhau.

Vẻ đẹp của lao động và người lao động được Huy Cận thể hiện trong khung cảnh kì vĩ tráng lệ của thiên nhiên vùng biển. Cảm hứng lãng mạn của nhà thơ tạo nên những hình ảnh thơ rực rỡ và lộng lẫy như những bức tranh sơn mài rộng lớn và huyền ảo nối tiếp nhau trong bài thơ.

                                    “Thuyền ta lái gió với buồm trăng

                                      Lướt giữa mây cao với biển bằng,

                                       Ra đậu dặm xa dò bụng biển,

                                       Dàn đan thế trận lưới vây giăng.”

   Trong khổ thơ này vẻ đẹp hùng vĩ của biển cả được thể hiện với gió, trăng, mây với cả chiều cao, chiều rộng và cả chiều sâu. Công việc đánh cá tập thể trên khơi được gắn với vũ trụ thiên nhiên thật là hùng tráng biết bao: lái gió, buồm trăng, lướt giữa mây cao với biển bằng, dàn đan thế trận...

   Công việc đánh cá của ngư dân ở đây như một trận đánh hào hùng, có sự tham dự của cả thiên nhiên.

                                               "Ta hát bài ca gọi cá vào,

                                                Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao”.

Phải chăng vì thiên nhiên quá đẹp làm cho con người thêm hào hứng nhiệt tình và trước sự hào hứng nhiệt tình say mê lao động của con người thiên nhiên như cũng sẵn sàng hòa đồng, thâm nhập theo:

                                     “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.”

   Có thể nói công việc lao động của người đánh cá giữa biển trời như đã gắn liền hài hòa với nhịp sống của thiên nhiên trời đất.

Câu 3 : Bài thơ có nhiều hình ảnh đẹp tráng lệ , thể hiện sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người lao động  . Em hãy chọn phân tích một số hình ảnh trong các khổ thơ 1 ,3 ,4 ,7. Bút pháp xây dựng hình ảnh của tác giả trong bài thơ có gì nổi bật ?

   Bài thơ có nhiều hình ảnh đẹp và tráng lệ về thiên nhiên và đoàn thuyền đánh cá. Trước hết là cảnh biển vào đêm:

“Mặt trời xuống biền như hòn lửa.

Sóng đã cài then, đèm sập cửa.”

   Đêm buông xuống... Tác giá đang  ngoài đảo nhìn vào phía đất liận vẫn là biển, và có dược một cái nhìn đầy thú vị “Mặt trời xuống biển”. Vũ trụ như thể một ngôi nhà khống lồ, màn đêm là cánh cửa vĩ đại Với những lượn sống là then cửa. Mặt trời xuống biển như hòn lửa và sóng cài then đêm sập cửa. Đây là cách nhân hốa và so sánh thật chính xác của nhà thơ, sự đóng khép nhanh mạnh nặng nề, vững chắc này được thể hiện bằng từ “sập” và hai vần liền mang thanh trắc “lửa - cửa” thật nặng nề.

   Trong hoàn cảnh đêm tối vừa nói, đoàn thuyền đã ra khơi với một khí thế hăng hái, vui tươi và mạnh mẽ:

"Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,

Câu hát căng buồm cùng gió khơi"

“Câu hát căng buồm" là một hình ảnh nhân hóa thật đặc biệt, cùng với hai vần liền mang thanh bằng (không dấu) thật nhẹ nhàng (khơi. khơi) đă thể hiện đặc sắc khí thế của đoàn thuyền.

  Nếu hai câu đầu tất cả như đóng khép lại, thì đến đây, hai câu này tất cả như đã mở ra.

   Tiếp đến, khi ra khơi xa, cảm hứng lãng mạn đã giúp thi sĩ khám phá ra vẻ đẹp của cảnh đánh cá đêm trên biển: gió và trăng bát ngát nên thơ cũng hòa nhập với đoàn thuyền, tham gia vào công việc đánh cá. Khẩn trương hào hùng như một cuộc chiến đấu:

    “Thuyền ta lái gió với buồm trăng

     Lướt giữa mây cao với biển bằng

     Ra đậu dặm xa dò bụng biền

     Dàn đan thế trận lưới vây giăng” .

   Trong cảm nhận của thi sĩ, con thuyền đánh cá trước biển cả bát ngát đã trở nên kì vĩ khổng lồ. Tưởng như có sức thần Phù Đổng, con thuyền đã hoà nhập ngang tầm với kích thước rộng lớn của thiên vũ trụ đủ sức để: tái gió, buồm trăng, mây cao, biển bằng, dò bụng biển, dàn đan thế trận..

  Và cả công việc lao động trên biển hiểm nguy, nặng nhọc cũng đã trơ thành bài ca nhịp nhàng hòa điệu giữa vũ trụ và con người:

“Ta hát bài ca gọi cả vào,

Gõ thuyền đã cổ nhịp trăng cao."

... “Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,

Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng."

   Nhưng lộng lẫy hơn cả, rực rỡ hơn cả, đẹp đến huyền ảo là hình ảnh các loài cá biển phong phú và sinh động qua cách so sánh, nhân hóa, miêu tả của thi sĩ:

“Cá thu biển Đông như đoàn thoi.

Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.

... Cá song lấp lánh đuốc đen hồng

Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe.

... Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông.

...Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi".

Câu 4. Bài thơ có nhiều từ hát, cả bài hát cũng như một khúc ca. Đây là khúc ca gì và tác giả làm thay lời ai? Em có nhận xét gì về âm hưởng, giọng điệu của bài thơ? Các yếu tố: thể thơ, vần, nhịp góp phần tạo nên âm hưởng bài thơ như thế nào?

   Bài thơ lặp đi lặp lại bốn lần chữ “Hát”, cả bài như một khúc ca sảng khoái, khúc ca lao động tác giả đả làm thay lời thợ biển, nhửng người lao động mới là nhân vật của bài thơ. Khúc ca phơi phới hào hứng khỏe khoắn và mạnh mẽ có sự hòa điệu nhịp nhàng của âm thanh, ánh sáng, màu sắc và những động tác của con người cộng với sự vận động tuần hoàn của biển trời, thiên nhiên, vũ trụ.

   Đoàn thuyền đánh cá ra khơi buồm căng lên vì gió khơi và câu hát. Con người đi vào biển khơi trong tiếng hát đầy nhiệt tình của niềm vui lao động. Cảnh lao động “Dàn đan thế trận trên biển” với tất cả vẻ đẹp của biển trời và sự hào hứng say mê, khẩn trương tất bật của con người đã thành qui luật với họ, mỗi lần ra khơi là một lần niềm vui lớn lại tới. Đó là những con người tầm vóc sánh ngang cùng thiên nhiên kì vĩ, những người lao động làm chủ tạo vật thiên nhiên, làm chủ công việc của mình, làm chủ cuộc sống này.

   Lúc đi, lúc làm việc, lúc về họ cũng đều đầy tinh thần khẩn trương hào hứng như thế.

   Âm hưởng khỏe khoắn, phơi phới, hào hùng của bài thơ đã được tạo nên do sự góp phần của lời thơ, nhịp điệu và vần. Thi sĩ Xuân Diệu đã nhận xét: "Lờii thơ dõng dạc, điệu thơ cất lèn từ tiếng hát, có cả tiếng “gõ thuyền” hơi thơ vừa kim, bởi không khí làm ăn phấn chấn, vừa cổ, cổ thể, cổ điển, những vần trắc đưa sức dội, sức mạnh cho bài thơ, từ thực tế nhưng không đóng khung trong thực tế mà xuất phát, mà thơ mộng (..). Bài thơ lặp đi lặp lại bốn lần chữ “hát” thực chất là một bài ca sảng khoái, phối hợp nhạc điệu với những động tác dồn dập mở ra bằng Mặt Trời xuống biển, đóng lại bằng Mặt Trời đội biển mà lên, ở giữa là: cài then sập cửa, ra khơi, căng buồm, dệt biển, dàn đan thế trận, đêm thở sao lùa, kéo lưới xoăn tay, lưới xếp buồm lẽn rồi “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời mà trở về” (Lời giới thiệu Tuyển tập Huy Cận tập /, NXB Văn học Hà Nội 1986).

Câu 5. Qua những bức tranh về thiên nhiên và con người lao động trong bài thơ, em có nhận xét gì về cái nhìn và cảm xúc của tác giả trước thiên nhiên đất nước và con người lao động?

   Có thể nói “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận là một bài thơ đãc sắc ca ngợi vẻ đẹp thi vị của dêm đánh cá trên biển khơi. Nói là đánh cá đêm nhưng lại tràn đầy ánh sáng lắm sắc nhiều màu, từ ánh sáng của trăng sao đến ánh sáng của cá và của biển. Tuy nhiều mức độ nhưng tất cả đều chói sáng làm cho cảnh sắc thêm rực rỡ tráng lệ rất huyền ảo mà vẫn thật là chân thực. Có người đã cho đó là cảnh cuộc sống đời thường đã phát tỏa hào quang. Âm của tiếng hát đã đi suốt bài thơ làm cho đêm đánh cá thật hào hùng vui tươi.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Ôn tập truyện- soạn văn 9

CÂU 1. LẬP BẢNG THỐNG KÊ TÁC PHẨM TRUYỆN HIỆN ĐẠI ĐÃ HỌC TRONG SÁCH NGỮ VĂN 9 CẢ HAI TẬP THEO MẪU DƯỚI ĐÂY:   Rôbin xơn ngoài đảo hoang Điphô Anh 1719 Cuộc sống vô cùng khó khăn của Rôbinxơn một mình ở nơi đảo hoang trên 10 năm ròng rã bộc lộ gián tiếp qua bức chân dung tự họa của nhân vật. Bố cùa X

Soạn bài Bài thơ về Tiểu đội xe không kính - Soạn văn lớp 9

CÂU 1. NHAN ĐỀ BÀI THƠ CÓ GÌ KHÁC LẠ? MỘT HÌNH ẢNH NỔI BẬT TRONG BÀI THƠ LÀ NHỮNG CHIẾC XE KHÔNG KÍNH. VÌ SAO CÓ THỂ NÓI HÌNH ẢNH ẤY LÀ ĐỘC ĐÁO?    Để làm nổi bật hình ảnh những người linh lái xe trẻ trung, hiên ngang, dũng cảm và sôi nổi ở tuyến đường Trường Sơn, Phạm Tiến Duật đã sáng tạo một hình

Các cung liên kết đặc biệt

   HAI CUNG BÙ NHAU: \\ALPHA \ và  \\Pi \alpha \ \sin\Pi \alpha = sin\alpha \ \cos\Pi \alpha = cos\alpha \ \tan\Pi \alpha = tan\alpha \ \cot\Pi \alpha = cot\alpha \

Các cung liên kết đặc biệt

   HAI CUNG PHỤ NHAU \\ALPHA \ VÀ \\DFRAC{\PI }{2} \ALPHA \ \sin\dfrac{\Pi }{2} \alpha = cos\alpha \ \cos\dfrac{\Pi }{2} \alpha = sin\alpha \ \tan\dfrac{\Pi }{2} \alpha = cot\alpha \ \cot\dfrac{\Pi }{2} \alpha = tan\alpha \

Các cung liên kết đặc biệt

   HAI CUNG HƠN,KÉM NHAU \\PI \  \\ALPHA \ VÀ \\PI + \ALPHA \ \sin\Pi + \alpha = sin\alpha \ \cos\Pi + \alpha = cos\alpha \ \tan\Pi + \alpha = tan\alpha \ \cot\Pi + \alpha = cot\alpha \

Các cung liên kết đặc biệt

   CUNG HƠN KÉM \\DFRAC{\PI }{2}\ \cos\dfrac{\Pi }{2} + x = sinx\ \sin\dfrac{\Pi }{2} + x = cosx\

Công thức cộng lượng giác

\sinx \pm y = sinx.cosy \pm cosx.siny\ \cosx \pm y = cosx.cosy \pm sinx.siny\ \tanx \pm y = \dfrac{tanx \pm tany} {1\mp tanx.tany}\

Công thức nhân đôi lượng giác

\sin2x = 2sinx.cosx\ \cos2x = cos^2x sin^2x = 2cos^2x 1 = 1 2sin^2x\ \cos^2x = \dfrac{1 + cos2x} {2}\ \sin^2x = \dfrac{1 cos2x} {2}\ \tan2x= \dfrac{2tanx} {1 tan^2x}\