Soạn bài Kiều ở lầu Ngưng Bích - Soạn văn lớp 9

Hướng dẫn giải

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Câu 1. Em hãy tìm hiểu cảnh thiên nhiên trong sáu câu thơ đầu:

- Đặc điểm không gian trước lầu Ngưng Bích.

- Thời gian qua cảm nhận của Thúy Kiều

- Qua khung cảnh thiên nhiên có thể thấy Thúy Kiều đang ở trong hoàn cảnh, tâm trạng như thế nào? Từ ngữ nào góp phần diễn tả hoàn cảnh và tâm trạng ấy?

 Trả lời:

   Hoàn cảnh cô đơn tội nghiệp của Kiều

   Sáu câu đầu là bức tranh thiên nhiên trước lầu Ngưng Bích gợi II hoàn cảnh cô đơn, tội nghiệp của Kiều.

   Trước tiên là hình ảnh Kiều bị giam lỏng:

                            “Trước lẩu Ngưng Bích khóa xuân

   Khóa xuân là khóa kín tuổi xuân, ý nói cấm cung. Hai chữ khóa xuân cho thấy Kiều bị giam ở lầu Ngưng Bích như cô gái cấm cung. Nàng trơ trọi giữa một khung cảnh thiên nhiên vắng lặng và heo hút, không có bóng người:

                                “Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung

                                        Bốn bề bát ngát xa trông

                                 Cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia ”

   "Bốn bề bát ngát xa trông” câu thơ như mở ra không gian rợn ngợp. Từ lầu cao, Kiều ngước nhìn ra dãy núi trùng điệp xa mờ và mảnh trăng gần gũi như sắp chạm đầu. Trước mắt nàng, cảnh vật bốn bề xa trông bát ngát, bên thì từng đụn cát vàng nhấp nhô như sóng lượn, bên thì những đám bụi hồng trải khắp dặm xa.

   Cảnh thiên nhiên mênh mông, hoang vắng đó càng làm nổi bật thêm nỗi niềm cô đơn, buồn tủi của Kiều khiến nàng thêm "bẽ bàng” khi "mây sớm" lúc "đèn khuya” tâm trạng như bị chia xé.

                                   “Bẽ bàng mây sớm đèn khuya

                            Nửa tình nửa cảnh như chia tấm lòng”

    Cụm từ "mây sởm đèn khuya” từ thời gian khép kín, giam hãm con người. Khuya và sớm, đêm và ngày Kiều luôn trơ trọi chỉ biết làm bạn với mây và đèn. Có thể nói lúc này nàng rơi vào một hoàn cảnh tuyệt đối cô đơn.

Câu 2. Tám câu thơ tiếp theo nói lên nỗi nhớ thương của Kiều.

a. Trong cảnh ngộ của mình nàng đã nhớ đến ai? Nhớ ai trước, ai sau? Nhớ như thế có hợp lí không? Vì sao?

b. Cùng là nỗi nhớ nhưng cách nhớ khau nhau với những lí do khác nhau nên cách thể hiện cũng khác nhau. Em hãy phân tích nghệ thuật dùng từ ngữ, hình ảnh để làm sáng tỏ điều đó.

c. Em có nhận xét gì về tấm lòng Kiều qua nỗi nhớ thương của nàng?

Trả lời

   Trong xúc cảm, trước hết, Thúy Kiều nhớ đến Kim Trọng. Nàng hình dung bóng dáng người yêu với nỗi sầu tư ngóng dợi. Có lẽ hơn lúc nào hết, lúc này, Thúy Kiều thương Kim Trọng vô hạn. Trong tình thương có chút ân hận, nàng tự thấy như mình có lỗi. Để chàng Kim phải mòn mỏi “rày trông mai chờ”, Thúy Kiều xót xa, ân hận như một kẻ phụ tình:

                           "Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
                      Tin sương luống những rày trông mai chờ " 

   Càng thương nhớ người yêu, càng nuối tiếc mối tình đầu không trọn vẹn, Thúy Kiều càng thấm thìa tình cảnh bơ vơ nơi đất khách quê người của mình, và càng hiểu tâm lòng sắt son của mình dối với Kim Trọng sẽ không bao giờ gột rửa cho phai được.

                                    "Bên trời gốc bể bơ vơ

                           Tấm son gột rửa bạo giờ cho phai”

Ở bốn câu thơ còn lại, Kiều xót xa thương nhớ cha mẹ:

                           “Xót người tựa cửa hôm mai,

                      Quạt nồng ấp lạnh, những ai đó giở?

                           Sân Lai cách mấy nắng mưa,

                     Có khi gốc tử đã vừa người ôm”.

   Với cha mẹ, nồi nhớ thương của Thúy Kiều cũng xót xa, da diết. Tuy đã bán mình cứu cha và em thoát cảnh ngục tù nhưng Thúy Kiều vẫn thấy mình chưa trọn đạo làm con sớm thăm tối viếng. Nàng hình dung ra bóng song thân giờ đây già yếu đang mỏi lòng tựa cửa đón tin con và xốt xa tự hỏi giờ đây ai là người đang thay mình quạt nồng ấp lạnh. Chỉ bốn câu thơ độc thoại nội tâm, tác giả đã thể hiện một cách sinh dộng, cao đẹp và đầy xúc cảm tấm lòng hiếu thảo của Thúy Kiều.

   Trong đoạn thơ này, tặi năng tuyệt vời của đại thi hào Nguyễn Du còn thể hiện ở chỗ đã đặt tình trước hiếu khi viết về tâm trạng nhớ thương của Thuý Kiều. Ông đã để nàng nhớ người yêu trước và nhớ cha mẹ sau.

   Điều này thật chuẩn xác và khách quan bởi vì đối với cha mẹ, Thuý Kiều đã bán mình chuộc cha, công ơn sinh thành ít nhiều đã có phần dền đáp.

  Còn đội với Kim Trọng, Thuý Kiều vẫn tự thấy mình đã lỗi hẹn bạc tình:

                           “Kim lang ơi hỡi Kim lang

                   Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây"

   Chẳng trách chi khi một mình một bóng trước hết, nàng đã nghĩ dến chàng Kim. Đủ thấy ngòi bút của Nguyễn Du là cực kì tinh tế.

3. Tám câu thơ cuối miêu tả cảnh vật qua tâm trạng.

a. Cảnh vật ở đây là thực hay hư? Mỗi cảnh vật có nét riêng đồng thời lại có nét chung để diễn tả tâm trang Kiều. Em hãy phân tích và chứng minh điều đó.

     Tám câu cuối thể hiện tâm trạng buồn lo của Thúy Kiều qua nghệ thuật tả cảnh ngụ tình:

                               “Buồn trông cửa bể chiều hôm 

                       Thuyền ai thấp thoảng cánh buồm xa xa?

                                Buồn trông ngọn nước mới sa

                        Hoa trôi man mác biết là về đâu 

                                Buồn trông nội cỏ dầu dầu

                       Chân mây mặt đất một màu xanh xanh”

   Cụm từ “buồn trông” là điệp khúc vừa tạo ra nhạc diệu du dương vùa thể hiện nỗi buồn lớp lớp trào dâng lên trong lòng Thúy Kiều. Có những nét tả thực với cửa bể, cánh buồm, nội cỏ, chân máy, màu xanh ,tiếng sóng ... nhưng đểu chứa đựng nhiều ý nghĩa ẩn dụ, gợi mở nhiều liên tưởng phán ánh nỗi lòng của Thúy Kiều, lúc này cảm thấy số phận cô đơn mong manh trong hiện tại và hãi hùng trước tương lai bão táp như bão táp đe doạ: 

                                 " Buồn trông gió cuốn mặt duềnh 

                             Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi

    Nàng tưởng như mình đang ở giữa biển khơi, bốn bề ầm ầm tiếng sóng. Sóng dữ gào thét cuồng nộ, tiếng dội bên tai dâng trào dội cả vào tâm hồn , vây bủa lấy nàng như dự báo bao cơn tai biến dữ dằn sắp áp xuống đầu.

LUYỆN TẬP

1. Thế nào là nghệ thuật tả cảnh ngụ tình? Phân tích nghệ thuật tả cảnh ngụ tình trong tám câu thơ cuối.

Trả lời:

- Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình là nghệ thuật mượn khung cảnh để gửi gắm tâm trạng. Cảnh không chỉ đơn thuần là bức tranh thiên nhiên  mà còn là bức tranh tâm trạng. Cảnh là phương tiện miêu tả còn tâm trạng là mục đích miêu tả.

- Phân tích tám câu cuối:

+ Nhớ thương cha mẹ, quê hương, cảnh vật là:

Buồn trông cửa bể chiều hôm,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa.

+ Nhớ người yêu, xót xa cho tình duyên lỡ dở, thì cảnh là:

Buồn trông ngọn nước mới sa,

Hoa trôi man mác biết là về đâu.

+ Buồn tủi, đau đớn cho thân mình, thì cảnh là:

Buồn trông gió cuốn mặt duyềnh,

Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.

=> cảnh lầu Ngưng Bích được nhìn qua con mắt tâm trạng của Kiều: cảnh từ xa đến gần, màu sắc từ nhạt đến đậm, âm thanh từ tĩnh đến động, nỗi buồn của Kiều man mác, mông lung đến lo sợ, kinh hoàng. Có thể nói dưới ngòi bút miêu tả của Nguyễn Du hình tượng thiên nhiên cùng một lúc đảm nhiệm hai chức năng: thể hiện ngoại cảnh và thể hiện tâm cảnh. Ở chức năng thứ hai, hình tượng thiên nhiên là phương tiện nghệ thuật đặc sắc để miêu tả nội tâm và khắc họa tính cách nhân vật.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Soạn bài Chiều tối- Soạn văn lớp 11

     1.  SO SÁNH BẢN DỊCH THƠ VỚI BẢN DỊCH NGHĨA, TÌM NHỮNG CHỖ CHƯA SÁT VỚI NGUYÊN TÁC CHÚ Ý CÂU 2 VÀ CÂU 3.   Câu 1 dịch khá sát. Trong câu 2, bản dịch chưa dịch chữ cô cô đơn, lẻ loi trong cô vân; chữ mạn mạn dịch trôi nhẹ là chưa sát. Câu 3  dịch thơ chưa phù hợp: Thiếu nữ dịch là Cô em không

Soạn bài Đây thôn Vĩ Dạ- Soạn văn lớp 11

     1. PHÂN TÍCH NÉT ĐẸP CỦA PHONG CẢNH VÀ TÂM TRẠNG CỦA TÁC GIẢ TRONG KHỔ THƠ ĐẦU.    Khổ 1 : Cảnh vườn cây trong nắng mai:    Mở đầu là một câu hỏi:                                                             Sao anh không về chơi thôn Vĩ?    Câu hỏi bằng thơ thật tự nhiên như câu nói, một lời tr

Nghĩa tường minh và hàm ý( tiếp theo)- soạn văn 9

CÂU 1. NGƯỜI NÓI, NGƯỜI NGHE NHỮNG CÂU IN ĐẬM DƯỚI DÂY LÀ AI? XÁC ĐỊNH HÀM Ý CỦA MỖI CÂU ẤY. THEO EM, NGƯỜI NGHE CÓ HIỂU HÀM Ý CỦA NGƯỜI NÓI KHÔNG? NHỮNG CHI TIẾT NÀO CHỨNG TỎ ĐIỀU ĐÓ?    a – Anh nói nữa đi. – Ông giục.   Báo cáo hết! – Người con trai vụt trở lại giọng vui vẻ. – Năm phút nữa là mườ

kiểm tra về thơ- soạn văn 9

A. MỘT SỐ CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1. Sắp xếp lại cho đúng tên tác giả của từng bài thơ. Tên bài thơ Tác giả Con cò Viễn Phương Mùa xuân nho nhỏ Tago Viếng lăng Bác Chế Lan Viên Sang thu Thanh Hải Nói với con Hữu Thỉnh Mây và sóng Y Phương                                                  Con cò         

Chương trình địa phương( phần tiếng việt)- soạn văn 9

    [Text Box: cái cố, ônj tra hi ị lới]                                    CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG PHẦN TIẾNG VIỆT Đoạn TRÍCH A ĐOAN trích B ĐOAN TRÍCH C ĐỊA PHUƠNG TOÀN DÂN ĐỊA PHƯƠNG TOÀN DÂN Địa phương Toàn dân THẸO Sẹo MÁ ME LUI CUI LÚI HỦI LẬP bập Lắp BẮP KÊU GỌI NHẮM CHO LÀ BA BỐ. CHA ĐÂM TRỨ

Soạn bài Miêu tả trong văn bản tự sự - Soạn văn lớp 9

I. VAI TRÒ CỦA MIÊU TẢ TRONG VẨN BẢN TỰ SỰ 1  Đọc đoạn trích 2  Trả lời câu hỏi Đoạn trích kể về việc vua Quang Trung đánh đồn Ngọc Hồi. Nếu chỉ kể lại sự việc diễn ra như có bạn đã làm thì câu chuyện không sinh động vì mới kể lại những sự việc xảy ra chứ chưa nói được các sự việc ấy đã diễn ra nh

Soạn bài Thuật ngữ - Soạn văn lớp 9

I. THUẬT NGỮ LÀ GÌ? 1. So sánh hai cách gỉải thích về nghĩa của từ nước và muối Cách một chỉ dừng lại ở những đặc tính bên ngoài của sự vật hình thành trên cơ sở kinh nghiệm, có tính chất cảm tính. Cách hai thể hiện được đặc tính bên trong của sự vật hình thành qua nghiên cứu lí thuyết và phương p

Soạn bài Cảnh ngày xuân - Soạn văn lớp 9

CÂU 1. BỐN CÂU THƠ ĐẦU GỢI LÊN KHUNG CẢNH MÙA XUÂN. NHỮNG CHI TIẾT NÀO GỢI LÊN ĐẶC ĐIỂM RIÊNG CỦA MÙA XUÂN? EM CÓ NHẬN XÉT GÌ VỀ CÁCH DÙNG TỪ NGỮ VÀ BÚT PHÁP NGHỆ THUẬT CỦA NGUYỄN DU KHI GỢI TẢ MÙA XUÂN? TRẢ LỜI :    Bốn câu thơ đầu tiên gợi lên khung cảnh mùa xuân: