Soạn bài Xưng hô trong hội thoại - Soạn văn lớp 9

Hướng dẫn giải

XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI

I. Từ ngữ xưng hô và việc sử dựng từ ngữ xưng hô

1) Một số từ ngữ để xưng hô trong Tiếng Việt

Một số từ ngữ dùng đế xưng hô trong tiếng Việt: tôi, mình, cậu, tớ, anh, chị, chúng tôi, bọn mày, bọn tao...

-     Khi để xưng, người nói dùng: tôi, mình, tớ.... với người đối thoại gọi là cậu, anh, chị....

-     Nếu dùng ở số nhiều: chúng tôi, bọn mày, bọn tao...

2)  Xác định các từ ngữ xưng hô trong hai đoạn trích

+ Từ ngữ xưng hô trong đoạn trích 1: Em — anh (của Dế Choắt nối với Dế Mèn). Ta - chú mày (của Dế Mèn nói với Dế Choắt).

+ Từ ngữ xưng hô trong đoạn trích 2: Tôi — anh (của Dế Choắt nói với Dế Mèn và của Dế Mèn nói với Dế Choắt).

_ Phân tích sự thay đổi cách xưng hô cùa Dế Mèn và Dế Choắt trong hai đoạn trích.

Trong đoạn trích 1, sự xưng hô của hai nhân vật rất khác nhau, đó là sự xưng hô bất bình đẳng của một kẻ ở vị thế yếu, cảm thấy mình thấp hèn cần nhở vả người khác là một kẻ vị thế mạnh, kiêu căng hách dịch.

Nhưng trong đoạn trích 2, sự xưng hô đã thay đổi hẳn, đó là sự xưng hô bình đẳng (Tôi - Anh) không ai thấy mình thẩp hơn hay cao hơn người đối thoại.

Sở dĩ có sự thay đổi đó vì tình huống giao tiếp đã khác, vì thế hai nhân vật không còn như trong đoạn trích thứ nhất nữa. Dế Choắt đã không còn tự coi mình là đàn em, cần nhờ vả nương tựa Dế Mèn nữa mà nói với Dế Mèn những lời trăn trối với tư cách là một người bạn.

II LUYỆN TẬP

♦ Bài tập l.

   Ở đây, học viên người Châu Âu dùng chúng ta thay vì chúng em. Điều này có thể gây hiểu lầm là lễ thành hôn là của cô học viên này và vị giáo sư Việt Nam.

   Cần lưu ý là trong tiếng Việt, có sự phân biệt cách thức xưng hô chỉ "ngôi gộp" (chỉ một nhóm ít nhất là hai người, trong đó có cả người nói và cả người nghe như chúng ta) và cách thức xưng hô chủ "ngôi trừ" (chỉ một ngóm ít nhất là hai người, trong đó có người nói nhưng không có người nghe như chúng tôi, chúng Ngoài ra, còn có cách thức xưng hô vừa có thể được dùng để chỉ ngôi gộp vừa có thể được dùng để chĩ ngôi trừ như chúng mình. Còn ngôn ngữ châu Âu thì khác, không có sự phân biệt rạch ròi như we (tiếng Anh) là chúng tôi, chúng ta tùy thuộc vào tình huống.

Cô học viên nhầm lẫn do ảnh hưởng thói quen trong tiếng mẹ đẻ.

♦ Bài tập 2.

Trong các văn bản khoa học, việc dùng chúng tôi thay cho tôi nhằm tăng tính khách quan và thể hiện sự khiêm tốn của tác giả.

Tuy nhiên khi bút chiến, tranh luận nghĩa là khi cần nhấn mạnh ý kiến riêng của cá nhân thì dùng tôi thích hợp hơn.

♦ Bài tập 3.

Gọi mẹ mình theo cách gọi thông thường nhưng xưng hô với sứ giả triều đình thì sử dụng những từ ta — ông, đứa bé trong truyện Thánh Gióng đúng là một đứa bé phi thường

♦ Bài tập 4.

Tuy đã nổi tiếng, có quyền cao chức trọng, nhưng vị tướng vẫn gọi thầy mình là thầy xưng con. Ngay cả khi thầy gọi vị tướng là ngài thì ông vẫn không thay đổi cách xưng hô. Điều này thể hiện thái độ kính cẩn và lòng tri ân chân thành đối với thầy học của vị tướng. Đúng là một bài học sâu sắc về tinh thần tôn sư trọng đạo.

♦ Bài tập 5.

Trước năm 1945, người đứng đầu nhà nước phong kiến là vua, tự xưng là trẫm. Việc Bác, người đứng đầu nhà nước mới xưng tôi và gọi dân chúng là đồng bào tạo cho người nghe cảm giác thân thiết gần gũi với người nói, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong quan hệ giữa lãnh tụ và nhân dân trong một đất nước dân chủ.

♦ Bài tập 6.

  Trong đoạn trích trên, các từ ngữ xưng hô đầy vẻ quyền lực có vị thế là của Cai Lệ, còn lại, các từ ngữ của người dân bị áp bức là của chị Dậu. Một đằng thể hiện sự trịch thượng hống hách, còn một đằng, ban đầu thì hạ mình nhẫn nhục (nhà cháu, ông), nhưng sau đó thì hoàn toàn đổi khác tôi, ông rồi bà, mày. Điều này thể hiện sự thay đổi thái độ và hành vi ứng xử của chị Dậu. Nói một cách khác là thể hiện sự phản kháng quyết liệt của người phụ nữ nông dân bị dồn đến bước dường cùng.

Bạn muốn xem thêm với

Có thể bạn quan tâm

Hướng dẫn soạn bài con cò

CÂU 1. BÀI THƠ PHÁT TRIỂN TỪ MỘT HÌNH TƯỢNG BAO TRÙM LÀ HÌNH TƯỢNG CON CÒ QUEN THUỘC TRONG NHỮNG CÂU HÁT RU. QUA HÌNH TƯỢNG CON CÒ, TÁC GIẢ NHẰM NÓI VỀ ĐIỀU GÌ?    Bài thơ phát triển từ một hình tượng bao trùm là hình tượng con cò quen thuộc trong những câu hát ru truyền thống. Hình tượng này được x

Liên kết câu và đoạn văn

  PHÂN TÍCH SỰ LIÊN KẾT VỀ NỘI DUNG, VỀ HÌNH THỨC GIỮA CÁC CÂU TRONG ĐOẠN VĂN SAU THEO GỢI Ý NÊU Ở DƯỚI. 1. CHỦ ĐỀ CỦA ĐOẠN VĂN LÀ GÌ? NỘI DUNG CÁC CÂU TRONG ĐOẠN VĂN PHỤC VỤ CHỦ ĐỀ ẤY NHƯ THẾ NÀO? NÊU MỘT TRƯỜNG HỢP CỤ THỂ ĐỂ THẤY TRÌNH TỰ SẮP XẾP CÁC CÂU TRONG ĐOẠN VĂN LÀ HỢP LÍ. 2. CÁC CÂU ĐƯỢC L

Hướng dẫn soạn bài Chó sói và cừu tong thơ ngụ ngôn của La Phongten

CÂU 1. XÁC ĐỊNH BỐ CỤC HAI PHẦN CỦA BÀI NGHỊ LUẬN VĂN CHƯƠNG NÀY VÀ ĐẶT TIÊU ĐỀ CHO TỪNG PHẦN. ĐỐI CHIẾU CÁC TÁC PHẨM ẤY ĐỂ TÌM RA BIỆN PHÁP LẬP LUẬN GIỐNG NHAU VÀ CÁCH TRIỂN KHAI KHÁC NHAU KHÔNG LẶP LẠI. Bài nghị luận văn chương này gồm có hai phần: Từ Giọng chú cừu non tội nghiệp đến và tốt bụng

Nghị luân về một tư tưởng đạo lí

   ĐỌC VĂN BẢN TRANG 36, 37 SGK NGỮ VĂN 9 TẬP 2 VÀ TRẢ LỜI CÂU HỎI: A VĂN BẢN TRÊN THUỘC LOẠI NGHỊ LUẬN NÀO? B VĂN BẢN NGHỊ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ GÌ? CHỈ RA LUẬN ĐIỂM CHÍNH CỦA NÓ. C PHÉP LẬP LUẬN CHỦ YẾU TRONG BÀI NÀY LÀ GÌ? CÁCH LẬP LUẬN TRONG BÀI CÓ SỨC THUYẾT PHỤC NHƯ THẾ NÀO? TRẢ LỜI CÁU HỎI    a Văn

Soạn bài Người con gái Nam Xương - Soạn văn lớp 9

CÂU 1. TÌM BỐ CỤC CỦA TRUYỆN A.  ĐẠI Ỷ: Câu chuyện một người phụ nừ đức hạnh “đẹp nết, đẹp người” lẽ ra phải được hạnh phúc nhưng trái lại, bị oan khuất phũ phàng dành phải mượn làn nước bạc chứng minh cho sự trong trắng của mình. B. BỐ CỤC: Truyện có thể chia làm 3 đoạn: Đoạn 1: Từ đầu đến lo liệu

Soạn bài Viết bài làm văn số 1 : Văn thuyết minh - Soạn văn lớp 9

ĐỀ VĂN THAM KHẢO Đề 1 :Cây lúa Việt Nam. Đề 2 : Cây ... quê em. Đề 3 : Một loài động vật hay vật nuôi ở quê em. Đề 4 : Một nét đặc sắc trong di tích, thắng cảnh quê em. BÀI ĐỌC THAM KHẢO                                       CÂY TRE VIỆT NAM    Cây tre là người bạn thân của nông dân Việt Nam, bạn th

Soạn bài Các phương châm hội thoại ( tiếp ) - Soạn văn lớp 9

I. QUAN HỆ GIỮA PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI VÀ TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP Đọc câu chuyện CHÀO HỎI truyện dân gian Việt Nam và trả lời: Câu hỏi thăm: “BÁC LÀM VIỆC VẤT VẢ VÀ NẶNG NHỌC PHẢI KHÔNG?” trong nhiều tình huống giao tiếp khác có thể được coi là lịch sự thể hiện sự quan tâm đến người khác. Nhưng ở tình h

Liên kết câu và đoạn văn(luyện tập

CÂU 1. CHỈ RA CÁC PHÉP LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN TRONG NHỮNG TRƯỜNG HỢP SAU ĐÂY: