Soạn bài Tại lầu Hoàng Hạc tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng - Soạn văn lớp 10

Hướng dẫn giải

Câu 1. Xác lập mối quan hệ giữa không gian, thời gian và con người trong bài thơ. Mối quan hệ ấy có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện khung cảnh và tâm tình người đưa tiễn.

Trả lời:

Bài thơ của Lí Bạch gần như chỉ thuần tả cảnh. Thế nhưng trong cảnh vẫn hiện lên đằm thắm cái tình. Sở dĩ có điều ấy là vì bài thơ có một sợi dây liên tưởng được tạo nên bởi những hình ảnh và những mối quan hệ chặt chẽ với nhau:

- Mối quan hệ không gian được tạo lập bởi ba hình ảnh: Lầu Hoàng Hạc (một thắng cảnh nổi tiếng, biểu tượng cho sự chia li) - thành Dương Châu (nơi bạn nhà thơ sắp đến - một thắng cảnh đô hội phồn hoa). Ở giữa hai địa danh ấy là dòng Trường Giang rộng mênh mông và xa hun hút. Vậy nên dù Lí Bạch có tiễn bạn đến chốn phồn hoa thì buổi chia tay ấy cũng đâu có giấu được nỗi buồn. Lầu Hoàng Hạc đã gợi buồn, khoảng cách giữa mình với nơi bạn đến còn gợi buồn hơn.

- Mối quan hệ thời gian: Tháng ba - mùa hoa khói. Đó là vào lúc "xuân vừa chín", sông Trường Giang nhộn nhịp hoa khói mùa xuân (hoa khói cũng tượng trưng cho sự phồn hoa của Dương Châu - nơi Mạnh Hạo Nhiên sắp đến). Cảnh vào lúc ấy tuy có gợi lên một chút nhộn nhịp nhưng vẫn không át được nỗi buồn lúc chia li.

- Mối quan hệ con người: Tác giả chỉ dành giới thiệu qua hai chữ "cố nhân". Thế nhưng chỉ với hai chữ đó, tự nó đã gợi ra mối quan hệ gắn bó thân thiết từ lâu giữa bạn với nhà thơ.

   Hai câu thơ đầu đã gợi nên bao nỗi bâng khuâng, xao xuyến, nỗi buồn thầm kín của đôi bạn phải xa nhau. Bạn xuôi dòng Trường Giang về Dương Châu là nơi phồn hoa đô hội, người ở lại cảm thấy lẻ loi, cô đơn. Cuộc chia tay diễn ra bên bờ sông, nhưng nhà thơ lại chọn nơi điểm cao để vọng theo bạn. Lên cao để nhìn xa, để nhìn theo bạn. Nỗi lưu luyến, nỗi buồn biệt li như cùng mở ra trong không gian mênh mông. Đó chính là điểm hai câu trên với hai câu dưới để thành một chỉnh thể nghệ thuật hoàn chỉnh.

Câu 2. Sông Trường Giang là huyết mạch giao thông chính của miền Nam Trung Quốc. Mùa xuân trên dòng sông chắc chắn phải tấp nập, nhiều thuyền bè xuôi ngược, vì sao Lý Bạch chỉ thấy “cánh buồn lẻ loi” của “cố nhân”?

Trả lời:

Sông Trường Giang là một huyết mạch giao thông chính của miền Nam Trung Quốc. Vào mùa xuân hẳn phải có rất nhiều thuyền bè xuôi ngược. Vậy mà người đưa tiễn chỉ thấy có một cánh buồm đơn chiếc (cô Phàm) của cố nhân cứ dần dần lùi sâu vào nước xanh mênh mang thăm thẳm. Cái tình của Lí Bạch sâu sắc cũng là ở chỗ ấy. Tiễn bạn mà cứ nhìn chăm chăm vào bóng thuyền của bạn cho đến khi khuất hẳn ấy là tấm lòng đã định hướng cho đôi mắt. Người ra đi cô đơn, người đưa tiễn cũng cô đơn, bịn rịn, luyến lưu.

Câu 3. Cảm nhận tâm tình của thi nhân?

Trả lời:

- Tâm tình của thi nhân đặc biệt thể hiện rõ trong câu thơ cuối:

Trông xa chỉ thấy dòng sông bên trời

   Câu thơ chỉ gợi mà không tả: Trước mặt nhà thơ, trong ánh mắt nhà thơ con sông như cao dần lên hoà nhập vào với trời xanh, cảnh vật hiện ra trước mắt nhà thơ theo dòng tâm trạng.

   Bạn đã đi xa, cánh buồm chỉ còn là “nền ảnh” thấp thoáng như hư, như thực. Tiếp theo đó là một dòng sông chảy vào cõi trời - một khoảng không xanh biếc, rợn ngợp. Tất cả những hình ảnh ấy đều góp phần diễn tả cái nhìn dõi trông, sự dùng dằng, lưu luyến của kẻ ở - người đi. Tâm trạng của tác giả - người ở lại trở nên bàng hoàng, hẫng hụt.

- Bài thơ đã thể hiện tình cảm sâu sắc, chân thành của hai nhà thơ thòi thịnh Đường. Qua bài thơ người đọc biết quý hơn tình cảm bạn bè - một tình cảm luôn tồn tại trong mọi thời đại.

LUYỆN TẬP

Câu 1 : Người ta thường cho rằng : Cái hay của thơ Đường là ở chỗ thể hiện được " ý tại ngôn ngoại". Hãy tìm "ý tại ngôn ngoại" ở bài thơ này.

Người ta thường cho rằng: “Cái hay của thơ Đường là ở chỗ thể hiện được những ý ở ngoài lời”.

Bài thơ thất ngôn tuyệt cú này chỉ có 28 chữ, không hề có một từ nào nối về tình cảm, tâm trạng nhưng cả bài thơ là cả một dòng tình cảm.

Nói như Du Việt: “Dĩ vô tình ngôn tình tắc tình xuất” lấy vô tình để nói tình thì tình tất hiện ra. Ớ đây do những nghĩa hàm ẩn của từ ngữ, do các môi quan hệ, do hình ảnh cánh buồm lẻ loi dần xa trong đôi mắt.... đều thể hiện một tình bạn triền miên bất tận trong tấm lòng.

Câu 2 : Các nhà thơ Đường rất trân trọng tình bạn . Anh (chị) hãy suy ngẫm về vị trí và ý nghĩa của tình bạn trong cuộc sống ngày nay

 Luôn được thể hiện thành công trong thơ Đường mà bài thơ này có tính chất tiêu biểu. Trong cuộc sống hôm nay, tình bạn vẫn có ý nghĩa quan trọng, động viên con người vượt qua mọi khó khăn, thử thách. Bài thơ có ý nghĩa giáo dục trong mọi thời đại.

Có thể bạn quan tâm

Soạn bài Thơ Hai-cư của Ba-sô - - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. TÌNH CẢM THÂN THIẾT CỦA NHÀ THƠ VỚI THÀNH PHỐ EĐÔ VÀ NỖI NIỀM HOÀI CẢM VỀ KINH ĐÔ KIÔTÔ ĐẸP ĐẼ ĐẦY KỈ NIỆM ĐƯỢC THỂ HIỆN NHƯ THẾ NÀO TRONG BÀI MỘT VÀ HAI? TRẢ LỜI: Bài một: là nỗi nhớ về Êđô Êđô là Tôkiô ngày nay. Đã mười mùa sương xa quên, tức là mười năm đằng đẵng nhà thơ sông ở Eđô. Có mộ

Soạn bài Lập kế hoạch cá nhân - Soạn văn lớp 10

BÀI TẬP 1: Văn bản trích SGK tr 153 có phải là một kế hoạch cá nhân hoàn chỉnh không? Vì sao? Văn bản này nên gọi là thời gian biểu thì đúng hơn. Văn bản không CÓ nội dung công việc cần làm, thời gian tiến hành một cách cụ thê. BÀI TẬP 2. Sau đây là kế hoạch chuẩn bị Đại hội của Đoàn Thanh niên Cộng

Soạn bài Trình bày một số vấn đề - Soạn văn lớp 10

LUYỆN TẬP BÀI TẬP 1. ĐỌC NHỮNG CÂU TRÍCH TRANG 150 XÁC ĐINH MỖI CÂU TƯƠNG ỨNG VỚI PHẦN NÀO TRONG NỘI DUNG TRÌNH BÀY.   Bắt đầu trình bày: 5, 6, 7   Trình bày nội dung chính: 4   Chuyển qua câu đề khác: 1, 2   Tóm tắt và kết thúc nội dung trình bày 3, 8 CÂU 2. DỰ KIẾN CÁC Ý TRÌNH BÀY CHO CÁC ĐỀ TÀI S

Soạn bài Cảm xúc mùa thu ( Thu hứng ) - Soạn văn lớp 10

1. CÓ THỂ CHIA BÀI THƠ LÀM MẤY PHẦN? VÌ SAO LẠI CHIA NHƯ VẬY? HÃY XÁC ĐỊNH NỘI DUNG CỦA MỖI PHẦN? TRẢ LỜI: Có thể chia bài thơ thành hai phần 4 câu trên và 4 câu d­ưới. Chia như vậy bởi hai phần này có tính độc lập nhất định 4 câu trên thiên nhiều hơn về tả cảnh, 4 câu dư­ới lại thiên nhiều hơn về

Soạn bài Hứng trở về ( Quy hứng ) - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. NỖI NHỚ QUÊ HƯƠNG Ở HAI CÂU ĐẦU CÓ GÌ ĐẶC SẮC?   Chủ nghĩa yêu nước trong văn học trung đại, thế hiện rất phong phú da dạng từ ý thức độc lập dân tộc, tinh thần tự cường dân tộc quyết chiến quyết thắng kẻ thù xâm lược đến niềm tự hào trước sức mạnh và chiến công của thời đại. Chủ nghĩa yêu nư

Soạn bài Cáo bệnh, bảo mọi người ( Cáo tật thị chúng ) - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. HAI CÂU THƠ ĐẦU NÓI LÊN QUY LUẬT NÀO CỦA TỰ NHIÊN? NẾU ĐẢO VỊ TRÍ CÂU THƠ THỨ HAI LÊN CÂU ĐẦU THÌ Ý THƠ KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO? TRẢ LỜI: Hai câu thơ đầu diễn tả quy luật biến đổi của thiên nhiên. Cây cối biến đổi theo thời tiết. Thông thường mùa xuân đến hoa nở “Xuân tối trăm hoa tươi”. Bài t

Soạn bài Vận nước ( Quốc Tộ ) - Soạn văn lớp 10

CÂU 1. TÁC GIẢ SO SÁNH “VẬN NƯỚC NHƯ DÂY MÂY LEN QUẤN QUÝT” NHẰM DIỄN TẢ ĐIỀU GÌ?    Nghệ thuật so sánh:’“Vận nước như dây mây leo quấn quýt chính là dùng hình tượng tự nhiên để khẳng định vận nước đang thịnh vượng, phát triển bền chặt và lâu dài. Hai câu thơ đầu:                             Vận nướ

Soạn bài Thực hành phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ - Soạn văn lớp 10

I. ẨN DỤ Câu 1. Ở câu ca dao thứ nhất, “thuyền” “bến” không chỉ là thuyền, bến mà còn mang một nội dung ý nghĩa hoàn toàn khác: “Thuyền” và “bến” là mối quan hệ giữa những vật cần có nhau, luôn luôn gắn bó với nhau. Nhưng bến thì cố định, còn thuyền thì di chuyển, không cố định. Ở câu ca dao thứ hai